Skip to main content

Full text of "Islendsk Urtagards Bok"

See other formats 


'>_* '*i \ „a* ^ - 



I 




<Befntít> og fam«nntefe» 

L 

I 

tií r<i;ntTu oð noía 

■ ■ < ■ - T J 

, Olafe £)laf6fone# 

. • ■ ■ - 

yhilofophíse BaccaUureo^ . 



©tto eru ^pggenöc fcm i ^«3 forna* 




^reníub i ^ðupnianna^ofu 




tpmMUj fttjífiwc ,ct ^ar Ptb íil bennc 
íéo^é ðlccommcnbation , fa« i)<xv becfra iffc vidcc 
tinbflaac mi9/ foiKbccícö^ jiaar Dcr-vcö fcctte ©frift, 
^viífct jccj mcb Sornjjpclfc [;ar gicnncmfcefl/ enb mccrc 
funbc ,Dpnaqc^ b^t 4öt;cmítrfC/ fnmmc figtcr fil, at 
nánli^ bet^mig fiffrc 'Séfanbfi oeconomífFc íííjlðnb 
tnbög i b'cttc ©tpcfe funbe vorbc forbcbrct; S [>vilfen 
^enfígt jcg önffcr, «t beníervcerbi(jc®ci^íi9Í;cb i bcttc 
$anb meb SDcrcé 0ororb 09 fjrempel/ faavcí vítlc ops 
muntrc/ fom forccjðae bem/ bc [)a\>c at om^aacs meb/ 
fít bcnne mcb Síiíb ubarbci;Debe Söogé 3"b^o(b maattc 
faaeSnbgang/ og cfter bcn forc(Frcvnc3)íaabc fommc 
i Srift [;o« manse* ^iJ9 6en[;avn ben 26 gc6r. 





Imprimatiir 
C. G. Kratzenstein, Dr. 





©erc^ (^í:cclícitce 

00 ?3elí)aatne ^^tte 

... ecbacf 



Ift- 

















mer^ecre, forlíe íDcputecet foc De ^on* 
Selige ginancer etc. etc» 

íDen ^0t)t>el6aame ^erre 




j^finé ^ongelige SOíáí'efíetð íif S5att|i%E 
09 Síorðc etc. ^ep|í6etroet ©tifi&efa? ' 
: linsé'3}?anö oocr Sðíanb • • 



beíme ^'lííaai> ! 



í)$Dt)elfiaame ^t, ©íift 



S5efalínaémani> ! 



V - 



I 





,1 




p 









et 60i)ftptifeltðe 'g)iettelau3 
íil mit loanfnKeðtiðe gceterne^ 
Ianí>/ í)en ufotliðneliáe ^icerlifl^ 
gel) tilf onðeu/ t>en utra^tteaarí^ 
t)aaöen6eí!/ gorfotð oðSt^er fot 

aUe 



3JeI t aímín6elíð6et>/ íá/ l>eft 
öáeftieene 3ní>0ðí t ajibenjfa^ 
MttC/ 03 meí) et OiD/ í>e 60öe 
^erfonlíðc (^ðeníFabei: oð ðíímf 
tení^e Si)í>er/ fom t)et;cs íéjcccIií 

icncc 03 X>ct;c6 -^síyvelbaávcttí* 

^cb' famtlís bcftt>tc/ cte t>e 6cV 

líntci'íjaníðft IM imtctííaact 
míð tíl at fcettc (au ©ubélíðfut^ 
í)eí)ci)!Kcnnc(!c<*3Scnncré éí^^Ye 
níivitc fotan paa í)ennc f oítc5ífí= 
Öanfclínð om í^áuðetöttötn^ctt 
i Sálaní)/ fotfattct tíl mínc' 

* 3 £aní>^;í 



lanj)ffe250ní)er^(gftecíanf e. 3eg 

Íp M fan anfeef/oi: nfuIí)fon!«! 
men'/ fom t>en alletfaitíe jbeci 
fíl jlað^ / iföct l)^n S^íanpfP e 

5>raðt/í)qt feet!Daðcn^2i)| 

íní)e6olt»ep í)en t>e almínírelíge 
ðíeðlei* anðqarnt)e í)e 98?q^ui:tí?: 
eré ^el&aní)Iín3 og gt:emat)I/i 
fom tetufet ftní^e^ anforte^ famtt 

■ ^ 

í^ereá Í)uué6ruð £(eðeí)oi|tA 

« 

alíjftei; í)enSan(!e/ 9?ot:(fepð 

■ 

(^öenffe ?^remaaí)e/ fpm íeg 
«i]ií)€i:t)auiðft/t?rmeenet: m^A^' 



fe fiS/ m itU paa alle/ los U 
fleefte í^anst^Utkt / i ^etcaát^ 
Mina af Sorten^ Dfl £úften^33tl 
1 (!ajTenfjeí)t3éíanl), ^eímaae 

! 

tenne ?Bit)enfFab MMcn ^taU 
tiiT 9Sií)enl!a5/ Jiðefom anW/ 
fom erno^re oð op5oIí>e tet men^ 

r 

niileliðe Mim; SJíen fomOuíí 
ofl ^atur en 60 1 fat íien ©onffe 

©(elunb en t»ié ©tt<ef mng?!^é 
©cítntfet/ faa ^at o^ ^ficeb^ 
uen l)iU\l fotejftebiít trilg/ o0t 
af mig ðiorte 3ocí)í)i)t:Mnð§ 
j, goit0áí)etfanmte9}?aal Silðt^ 
t)et betfo t ti:(i4btðiíeécrt^et:! feen 



tth at f temBítre í)en föifíe ®tsh! 
i)e dfen iotMd í^ícerne/ tet 
oUene Deb X)ew8 iíjceiieitccð 05 

S^eres i?>0yvelb<wt:ett^ebð mílte 

Í5ief afí fan opbatmc^ f or i (Sier 

itinðen at nltttitno&ctMtíbc^^ 
liðere til mitSí^ternelantégrem^ 
tarS) ofl 9íi)tte i ^i^ertiten/ uí)í 

pilfen SorÞaabninð &enlet)er 

©creö Qxceíhn(t$ 

itn 6 aJiartii 1770* 

Unbeítftníðflc anefl^biðfle íiencc 

^ctfatUtcM . 



■ I 

1 




r 



gormmle ít'l ^efarané. 



* © * cr^ö« foft ít í)íff facft fét i n^t 

á á lega ðt^Uðð noðtturunnar cí)Ie 
Oð wfigf omulög. ^inn |to * mWt f aiíp» 
fojíar aíítit>f cf ferf ðcri's, ab ftgía fcm 
noelí öinbc, foo ^ann nwc þí)i fprlfctíá íaf* 

í wavfc, pjtr tícsat Ipptfmé tiífíanö 03 ffp* 
í !*5 íomt(» 



iMM roðé, cinmg f)Mx ^anit jíabbuc ec 
Oð í)í)erium gieöfí timci , oð f. f. ö. peic ca 
Iðn&e 6ufl ^affl 09 etna DijTa aöferB í eííunt 
fíiuun at^efnum, 09 fpíðta nofltturunnai: 
(íraume, er latur fig leiDa af fFiIninðéfuQ* 
um bprum. po er íjcife a&ferb mifct) 
olif , frar cb ^toerí lanb tiarga^ foo at> 
fcðia co fínar eiðeu fpituí. 5}íargir ^afa 
i fi)rjíunne iMtep fcr nœðia t«ct> þab fem 

/ 

ftcölf ncwtturan gobfuélega 09 cptir eiQiu 
Þilb utbeilt ^efur, alíí til þefé þeirra uofl* 
Öuiutt tof at) öa^'a ftfFur um'^rpgg, 09 
uvbu feitir af iarbarinnar .6rÍD|íum , fem 
tíieb foují 09 eriJibe ^öftie (enge bprfub 
£»ereb» - . 

- 

Pefé ^wffac bame 5afa öifab |id 
^i« fíe|íum Þiobum í»oít nu um fíiuibic 

V' feu 



\ 

! 

' fcpci fe^iui'ö oð fi'iMeifa, ?i' noatíui'íin íengc 
^af&e fvam6oDeD. Oé .aÖeinq / .gobír 

grtutiémenn ! fem 6uum ptjí unDir þi>t 
I temptaDa ^eiméfPaute, cg 'íJiD íaDav o^, 
* mei'fe Þcfé faílDa ^imin Deíítið, (Foríic 

tejTa prpDe, 09 mooffe nochir öilie fPto.ía 

1 

j!unDinne uppM fovfeDui: fova, fem íjod 
n* fovfomaD.l^afa aD inníeiDa utlenDjí'a.! 

I 

! jiöu til upp^ellDeftné fciofgunav , ^«evt 
ol) nocfcu (eitc 09 fijo eí;. DeI ðvunDaD,: 
|)ott þeim fi)nij nocFuv í?ovfunn of þtti 
ÍJeiv fífelít tbfuDu fi'ð t fornum fvffDum/ 
ÍM .()i?^i'vajít 09 (Tvcttfeíníngav í»ev evum 
þeini mifi;D jíi;ÍÍDU9iv. 

, pelfi oííD e V ioa , ptit ^aiMmmn I 

fem uppíoFiD ^efuv mavgra auðum, oft 
i • ^sjerve 



Sútímctile "ti( gcfatmt^^ • 

^öevvc JP)eini§fpc!itt , öif|!unnóc mobir, 
llenbur i futlum Bíomð ; j'ítt , oííat; 
t>ömá lifíiteru uppjícðnai; íil ft'attfiné 93ací 
nafyi tinba; (c«tum ofé þöi, ^öcc cptir 
þS)i fem meðiiuðut cc , leibretía þat> ci* 
l^ínum t>at cwfcwíf. 0ííum þioDum ^efut 
i fpcftunnc tovíjeííbt ðen3c& aH' utn)t)ia 
|jí)i ðamla fur&eðe, og aptuc i þefé fíaí) 
innícitia nocFut) ni)ít, po goít og ðagníeðt 
öei'cí) ^afe. Pefé l^ínö fama cigum oec 

í)on, 09 iJöi framár fem fcwfoifíin amaí 
ofa mcir enn obrum .þiobum; jjo cf bi(*; 

* « 

icnn cr ðot)ur, öerbur a:íit> notfut) í«« 
scngt , cinfum cf einn ^ioðlpar öörum 
meí) rcaí) 09 öoaí), ^ocrfu öeífir femfráptí 
örnir cru, cptir ^ini| ðamfa oríJtaifc; 
SSiííenn Drcður^Wlfí ^(afé» 

ítit 



cití tiílaat fem í;ci)ít/ og numet>^efc af 
(iðen repnjTu: ^ann er ei jlrifabuv fr)ví 
fcfl er fulínuma cru i ÍJejTu jíðrfc/ etur 
fíaljTÍr mWjle t>ita 6etur/ ^eííöur einungid 
fpri bctnfcur 03 öiDöœninga / og þoa ec 
loöta fer um munn faro/ oí> Þcír einða 
wfeifan föðe um þaí) er cinum UrtaðarOð* 
manne tiIOepvir ab Dita. í>au íöonjíu 
09 gatinjlu Urtanefn fpnbi^, mer nauDe 
fpnlegt tíl at> fetia/ fDO þcir fcm ðírnaj/ 
fpnne at) Oeiöaö »3 <>Wa^ þeicrci vetta fr<é 
^ictt Utlenbjíum. , ^n \XQnci þefé ofa ^a* 
lenöinðum oeitir ofíají íorueíí&t at> íald 
framanbc tm^wt, oðíDenjítt ovDin \>ixH . 

|íunt»»m.Þioðut> meir eim j?pílt>f/ |)w ^cfe 

C3 



cg tiirfjí ðl) fmiba nefn Uttcmna af öom 
jnoöurmoðlc, leðub eptii; þcii'ra ciginlcgí 

I 

ícífum, cbur þeim 5)on(íu cE»ur fafín|Fu 
íiefnum. 0icu nocf.ur til cobur, uppca 
þac fcm cg ^cfc nafu gcfcb ; ^DaD mcc þo 
ccfc cr £>itanlc0t/ þca ciga mín npfmit)* 
im. .aö rcfaj i uílcðt) ncma . Þctrc fcu 
þcím gemlU/ annaré öona cg {jau Dcrlie 
i loð Ieit>&; þöi cingu öarbar ^uat) Urtin 
^eitir, cf ^un allcina þccfij af fínum cljf* 
wrum. ' 

■ * » ■ 

ííil WlíúimH ílaÞíanna er Difat) 
i Dffflingnum / 05 þar ^íoa ritabar þeirra 
ffvringac ðrcinic. gÆfnínga fraptUc 03 
^uénot ^íJcrrar Uríac cru ffr«i& c« fínum 
til^corclcðum |íat>, föo 03 ^ijerncg tifí 

vú^dh jíulu. %T)x\ fwntmðntc gíofunt 

oá 



(ruÞIa fíínuiða memi, ^efc eð fem me(í 
íjat, íefeb mec í>ara. &eit öeí aö 
fumic meina , öD einðu Cpcie a^ í)er&a 
ilioá íeiöt nema Jjaö i atlau mcttfa fe fuíU 
fomeö/ 09 famfitme eg {jejfu, ef.í?at>{j 
getut ; emt fpurémwí : munbu £a;rt)om& 
li|lirnar öera jíignar föo ^catí w &o.rum 
fcoðum ef aCíip ^efbu 6eí)it> þejfa mc«l0, 
09 ei eröií)at> ^öer cptir fínu meflne, eptir 
fomenbiínum til lcttiréT eg fegí nei. 
el)a cru meitu ecfe fPapa^ir tií þefé , aD 
cinn fFuIe 6círa 09 lagf^ra ^ah er annar 
öíí minne ^cfur frcwgengeí) 09 inDjíilij, 
fem oeröuc ab ðoí)U gagne. pab fem 
þcic ðomíu ^afa jf cifat» , þo fumt fe litií^ 
metcb, er fw gcunD^PÍIuv, fcm fec 6p9» 



gormcttle til 2efamn0. 

Cafíingur cr OffuííPomtnn , 09 þab ^il) 
fornfoe&na fannaj oí nicr , a& foiít cru 
fmit)ir i fprfía fmne ; famt fem cwDur o|Fíi 
«5 ^ann mcctíc t>ert>a pDur ti( áot>ra noía, 
05 þöi ^eílíiur fem jícírre cr naut>fi;rt tií^ 

íiD Urtaðarbar oð þeirra aiuay ta not i;rí>u 



almcnnarc oí ^élanöc. 



^^tfte apítiile. 



t 4f 




á!^'^ á bofelegra blomjlra fviofeunavy 
utfrcfuv eina viffa mE)ur?va&an^ fem ÍJlaxtiUcí 
uunc er famq\)o:muft, 03 er inncfalen i ei>tirí 
ft;l3ianDc greimmu 

X. ©fal Urtagarburinu B^ggia^ jþcim* 
mcigen t^iti ÍSícinn fem er í ^ííe fi;ri STÍpríiantf 
vínbum, þab cr motíSubre, lanbícbur utfubrc, 
cpter jlebu atttar 09 lanbðlage ; ^an jí'at vera 
*■ 51 al> 



2 • ' ■ 

■ . ' ■ ■ 

Icngö 03 brcibí) fcm iatbac i>t)xUxU ct tií* 

2. Pcim « efnc 03 mftnnjifap í^afíi cc 
raxttlcgt ab í^la&a gavtinn af eíntomið ficinnm^ 
tticb þuvvu flijc c&uvíSmatíJjatngc at niiKum, 
þav jjttt wevöuv tíit) fomcö ; í^iniv cv ci fm þwi 
ovfaö, píantc ^ann af Hvfc, veini eírnv a3t)&i, 
fctn aUwiöa ev fivueanlcgt , þo \m affwifti ícg* 
giai miaum íptícvvav í^vilTit, í;cí(|l meban ungav 
evu. ^il aö fpava foflnab 03 ft)viví>ofn Oafa 
fumiv fi}vjl í^ía&cö navöinn af tovfc 03 ^viotc 
í;atlfva annavav rnlnav ípaxfan , flunseb mbuc 
gvcinöum ^úfími uibuv t savbinn 03 jíicttaö 
faman at Uminu mcö affvijlc cöuv fiaU^vapa. 

3. Sotta fcv aUiv þeiv cö 6t)ggia ííattí 
gavöft umítugaö ttcva aö gvunöweííuvinn fc fictí- 
tuv , f»o ttatncö nmc ci i fccöing unnc aö f cjirt 
þcev uvtcv fcm plantaöav cvu at Iregva jíaö , nc 
OeUöuv ofmt)fiU @o(av f^iti bvcnna ^inav cv 
^ma jíanöa. po »cit cg öcemc tií aö gvunö* 
»eUuvinn f^cfuv^aUaj, cnn þat geva mcnn.vccií 
í gcgnum gavöinn fvo öatncö gcfc fvaxvunncö. 
Oírtuöitinícgt cv 03 aö vennanöe »atn , ^oin 

tiovtj 



ftérn cl)Ut Bntnnar feu i naxnfe\?ibUvtagarbintt 
tt( aö wefwa ^ann i ofmíf íum þurfum* 

. 4, @infum er 'od aögcctau&c Sí^'^öarintf 
nar aijigf omulag , þar ^un fcm cin mo&ir \>úf 
tic bccti trioxm oðUrtum fccÐu 03 forforgun attt 
til uppfFcrit timanð* 

pcir ^ngri Símturu fpcfingar ^afa aöc 
gvcint Siít&in^ i t^^^"^ ffí^9* tcgunöir *) 

SKafðii* f)vifa leitaj vib ab rannfafa 3í*r&ar 
tcðimbanna ciðcnfcðícif a^ og (of fcné f^rir S^cmicrt 
íib mvflu (citc nmb fvvifctta tafmarfe: 
mcbal f)vcrra " þcir ©vcnff u • fijnas f;afa iícret> 
' cinna far fdajíii', fcm [m mon af þcirra Qtti$ 

ftim 00 /lccirDonfd^Srecningiim > |?o í^cfií C3 ^cttr 
tur f i0rcb ab fvjlðia PiofcíTor vonAphelen \ {)ané 
Vt<ítut » ^ifloric , cpíir þwi f)ané abfcrb cr cinna 
aubvc(lbu|l fijri fmfroba. íþab er annaré mí0sc 
torveílbt ab feöia f\)o utfjr^cfclcg . fcnnetcifn fcr 
(^vcrrar Savbai* tcgunbar , ab ^Dcr eínn fíuc 
fEilcb* 3 ©celanbc cr varla notfur SBonbe ftó 
^U, ab Icíbt öcte rBffcmbcr tií, ^Darfprír (^cífff 
tur 6rufe cina Sarbar tegunb enn abra ab.foi 
cbnr þvi ©ícbe í, rcpnflan 00 (anciur vanc jjafa^ 
vcrcb þcírra ve tjvifarc i fpgbu cfnr* <?9 vona míniir 
fianbémcun , fcm @ub í^cfur goxfab meb gobrQ 
Plíufemb 03 cptirtef t/ vcvbc <v þcffara eptirbíutar/ 



«8il«ífa» :N Jílf.ív#í0ví> (rcrra argillpfa)> 
cnn þat C^ÍXfi ^alítfÍ^pörXterra calcarea), 

íinifðrti nic& nocfuvu fvu*u ©aííte (S,alil)us ac^- 
:dÍs)i>-ÍQ^i^^i^Amiíuna og (^av&jnciv ^i& eUbfln^ 
^ita ; cr \(xt, fcíg og ifcit. p.cffc ^vn'í) apfuc 

C ^k-^y /rerra difflpabilis;, . cbur - fijo Mu^ 
^upc<i0r!) mpílj au&vclíölcga miHum f^auöi 
anna^; íoöer fíaHban fafl fcnnan , þott ^un fí 
lcúteu i' ^atn cí)uv íiggc tmfccr rcguc* 

!^) '?f^.*fVí^a'inflariimabilis ^.oifn^rö cr 

^Jiíít, þvntuav; i^wtuc og ct-gott ^ííööíucijte* 

.iv '-^c), Terra, gluTinolk .^j: ffit 03. íimfuíí 
^avbar tcgunt* ' í 

' d) . 'íerrá pi9;oria cr cin þung t^i'b meö 

pfyip' litum.í ÍW^i ^^^^^'^^ ^^^^ 
^itízifir ^ci^ífjít:^) tvufav meb fuvu ©aííte 
^:tofciii'^ii? íuníjuha* 

4].;. .,.2ím£;í^^v."'í^^ S^rbat tcguntia cv 
eiífVJiiu.fiu^; .fem. ci* fu almennafla, og falíaj 

Kutáíí^ áft^a; ebm'f'ft)í:^it rnollC»av i0ií>5 í;nn 

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ ' ' 

j:> öípfnc oíj alxmn vília Íc93ia ().enb m vcvfc&. 



%^\\\\ xm í)*i femu cigttílcgteíf fcm mbut t (i) 
í>ð'(I>) ei* umíícfetí* Peffe;^í?ri) tx %\\\ <x\Vt<xU^Í 

íu ^aíjfoceitjum flaí)/ 03 cc ^cnnar því opíafl 
0ctcb 5 .f;un tvufas tií flcjt.aCra ^atígatba.atB^ 
iicbdr, 6íönt)Uí) meb.ið)¥u, uauta=©aubaíebtu: 
^cjta' mt)f tu : annavö cr 'patuð'allPa osi 'Paxttí 
íjcb (taíff (jobur otburbur oxíuu; íJíocfrír gobítí 
íöonibttr, fem^afa Uíinn qmffenab, ku^afijrie 
atCitríj'iuoííb % fjufitr iBvénbar til,0f!fu, ct \zVé 
^tyira fa'mau i lU'tajjarbinmu , og vcrbufc' c^' 
^^obu ðatjne. . ' ' 

. :. . í §, 2, 

í>cr ab auPc cr vitautcat, ab 3? atttitrit 
ííifitttia mcnu ^afa titeb raun r^fuiu fpt, ab 
^erbcn i&afc.ifer fcx jtaðð í^atít^teguubír,. |\)at 
af í^^criu ,ft)ri fíg tillcggtaj abgíeinbir^cigmícgs 
lcifaiv Singc efar, ab3(^i*biu íJrcgiir rbatní.a^ 
þcfiii finu gojíre , .og ab |)ab ^cjt'r l"iora fpti^ttf 
beilíb i íicnnar' f raptc og t^erfunuiu. ^íerbiii 
iniömunar .]3V)i cptir ©atítauua abjíiíiatit^áj; 
cblc 09 0ímtturuv 

S'^íö f^l^.^^' fcliMV&Ub tueb,.|)^ 

fí?o Palíaba <?lí^(:n'|?a.^^Ut?-,; f^^ í'ciliai; 



«f/ Brufar meb fitru ©aíífe, cr i6ct|lf 

þat UQcb ^efur ot tuitðuntie um ^rií), og tnatjut 
^yefur öctít ^enni fram 09 tií baf a i munninutu* 

a) gf ^erbítt er blmtnb mcb Viaril, 
þar er ^un 6itur og 6etf¥ fetit bld ot tungunne* 

3) ©alltníív^ína cr au&ttcílbt ab j>cdfí 
ia bcebe af fiuccEuutn 09 fofluaöar Utiííi raun^ 
cr l^öer eiutt gctur ftalfur gert : til boimcð : mabs 
ur tefur cinn i^ncfa fuíían af mbur greinbrc 
2Efifrb, íícturigíað, i^ctlir ÍJar i vatne og gutlac 
J)c(fu ibuglega til famane ; fuo (lenbur þab t tw 
bícgur; þoi verbur Mtneb fíiccrt, og fmacfair 
6f©affíe* 

4) ©aUtpctum^röen er mieg Bcijlf 
bg tinbrar I^gb ot cííb: t)of; fmmtt maíin, 
fmurb ox einn flcttatt trefpon og þat ca þurfub, 
í)erbur lif ^rimfrojíe* Sbur ^un profaj 03. 
Jjannig: íaf nocfub af þeffare ^etb, Icgj 
l citt glað futíí mcb Mtn, íatí (tanba nocfí 
ura baga; fpa tatneb fiban þar froí og ímt 
fioba um ^rib, ^elí (jtói ft)o í eitt glae, fcm líaí 
ftanba m bcegur cbur tengitr o§r«rí/ f^^o iíiljl 
0atttpcturin« froi vatninu* 

5) 



of þcfnum^ cínfum ef l0g& cr cu cUö* 

6) 2íalun0a0fO ficfur ctnn famanbcagíí 
onba fvapt 03 bitran fmccf ; fi'nni ci aUvi&a» 

pcjfc fií)|íu fcnnctcifn tií at> þccfiaSavb^; 
<írinnaríJíatttuni, ^cUb og í^in \5iffujlu 03 auö, 
Dcííítuflu f^rir í)mix cimx ab ncuia* Díocfur 
vifíí mcrfið mafcur i ©œtanbc , uib í)'omx cg 

■ 

í)efc talab; tirufa&c femu abfcrb, og cr í^alí&imi 
l^inn floPaflc 2aní)=maöur, ^oar af ^ann ^cft'u 
m fcngcö otru 09 mctorl)* 

5(b ftto ívierbu fcm fagt cr, funburíbcilíj 

garburinn i fvo marga rcita fcm naubfpnlcgt 
I)i)fir, ab ^ycr Urt mcb jínnc iarbar tcgunb 
gctc flabcb ut af fijri fíg^ ot mitlum rcitantíd 
. ^al tícra (ligur {lycr fotar 6rcibur cba mcir^ 
<nn i í)orncnu ox ^vcrium rcit þcu 6ucb cr ab 
^at^ fíal flanba Urtarinnar nafu t^rifab at 

■ 

©cbcl fcjían ^ib þar til upprcipa trcfpitu, aí> 
|)eir fcm tíibvofningar cru, rugli} ci cba ^íiKrj, 
cf niörgu cr faib i ^inn fama ©arb* ?öib ^lib 
<írnar ox ^vcrium rcit rcijíi upp nocfcir ^cclar 

%4 tii 



íít mctfiö fi)tit abfomanbe; fcm matff'c af oaN 
gcítnc fijunu gcra i'ox faxöa jíatia og ttoDa ^aö 
i\iö«r* ?(rfc og annab iííðrcfc/ fcm oxn aflaxtö 
v>ií.upp^a>*a og fcfta ©ccöct), oi mcö joöu aö 
itpprwtaj, annaré vcjc í>a& upp aptur cX> wxnni 















1 







































. 25 «i"wm cní)a gai'bfíné cr almcnneligt a& 
gcra cinn rcit, ^mi i ^mfar jTfrautícgar ttrtir 
plantaj annab^v»0rt tcfítat af merfinnc, cbur 
jþ^titt .öcrbur fatö af þar tií (engnu utlenbtlíu 

ftccc* SOícbfpIgianbc 5vt^ííí5 €al>Ia v>ifar tií 
bamíé ^wnicQ j)cf6 |)atttar bíom|írum pnjbc^ 

ícga gctur orbcb ntbmvrabab; cnn ^ver ^clíft 

fitomflut fetias i þttifif an rcit tíl prt)bí6 , flenbut: 

i íiöcrö cinö wallbc* Utan tií þar fcm a. b. c. ð, 

flanba ritub, plaga minni ^oxtíar mcnn ab 

plmta ©ortulinj, fem atgcctUga vcjr i Urtaíí 

gerbum, 09 mbur ab fibtAflu cine og citt Hteb 

frc: cn til ab fctia innan i utwclttr mabur þaii 

farlcðuflu bíomftur fctn fotj funna* 

f 

(Sptír þ^í I}ab cr ©tíbungiö omiffanbc 
f>cim cr tóet vitia roffta jínn Urtagarb , ab ^ita 



^ttiUf* vevffcerc \<\k til cvu |jagE\?oemují , (5ax ^cpt: 
nicr ft}itft {)i.u'f til aí) laxía afmoxla cptivfij^/ 

ianbc, fcm cm aö ftot at annai'ctCíýblunnc# 

?53crffccrcb a. í;wíS 6(ab crhf tarnc> brufí 
aj mcfl ttt ab mofa ^aitga, fem cru blaubabcr 
ntcb ]^ci}c og mijífnu, þar |5«r aímcnncfcgu rcfue 
gauga ft>o torijclíbt í , ab mabur mctt ucijta al(ra 
finua frapta, cf ttocfub ^íat atgcngt ^crba* 

b/cr cin aímcnncfcí) rcPa mcb flcru 03 
Jjijffu iarnvarc til ab tucfa funbuv i rcituntittt^ 

£Dícb ^rc:íjíct}gtunnc c. ttcriaj ^arbir tabí^. 
09 molíbarfcdfit funbur t Urtagárbcnum : cr og 
naubfijnícg íil ab 6cria ox tuuunt mcb,til.lctfiríí 
fijri waHav loiunu folf , cr ánuavíS Dvufav fíaxvur, 
mcb ^t)cviunt lt}tcb vicvbur atgcngt, 

, ^fxxi d. bvufas tií ab í^eggva jTfurbe mcb. 
gcgtium garbinu , ab vatneb uaxc utraxíJ cf 
þarf. 

e. cr citt titcb t)crffc?rc af trc, mcb ^vcríti 

|ojuivgcvaj i ioi-bina> ^war juvíiruav ^lfulu uib^: 
ttv planíaj. 

. . ?öícb í^vifttnne i\ ffettai rcitirnir og gavb^ 
^vitm ÍH'cinfaji ^ 

^5 ' g- 



6rufac mabut ttí fFiptlö yib b. 
plaffa i0cí)cna upp þar ^un cr miPct) ^erb 03 

©Éfgcn h. cr cííum funnujj. 

i. cr cinn ^cclí/ fcm cr fcttur fafíur i iorbí! 
ina 03 {jar uppat unbcb ©nccrc, er 6rufai íií 
Icibar^ifiö til ab lcggta gotngana iUrtagarbin* 
tun cptir, fo þeir ycrbc iafnir* 

k. \)ifar cina Sapclíu af trc epna ab ncb< 
mt t>crbu mcb fpcíum : í;uu bruPaj tií ab fctía 
t)ftr þau blomflur cr ccfc þola nti)finn ©oíac 
l^ita; tefft þo 6urt cu fvcfílbin, fc ci fatít oi 
itccturnar* 

l og m. cru aífcnb ttcrffctrc* 

^iolOerurnar n. 0. cru nptfamtígar 03 
omiffanbc til ab afa moílb og mt^fiu ínn 03 ut 
tir gatbinum* 

p, cr citt gíaö cbur f íucfa , fcm fctíaj 
fpal ofan x)fit urtirnac ox nccturnar, 03 um baga 
jjoi faílbt cr* 

QJatnö Paunan q. fcrufaj tit ab ^uf^a; 
Urtivnar i tuijfíum Jlurfum 03 @oíar í^ita. 
, gtcírc ^crffcctc cbur otl^eííb, fcm til^cijra 

cin.umUrtagarbc, §cfc « iJiliab tuu fccrct^ 

fefum 



inlcga tit triaxplentunar og rccftar, fem eg í 
þcjfum ÍSafUnðc lei&c ^icti.mcv um aö tala» 

' ■ - 

annat gapítule/ 

Uttt pax fuo f^fíuöu !$}ííríbccttfc ebuv 



^Ovbct) tníilbnínf ^cfuv jíutt uppruua af ^^x 
JbD&jTfa or&ctní(l, fcm þijöir mtjf iu cbiíc 
©farn, ogSancC, fcccfuv; ccttc þvioxvíora 
ítunguai) ^ciía 59ívfiu=et)ui:@facn6ccfnn |5cic 
í&enffu ^afa utlagt orbcb af JÖ^bffunnc eptlc 
þcírw notum fcm f« flipíaii mcí) fcr fccrir, tt^ 
Mab Wvt^25c^nft. SJícr ftjnij bcfl, þat 
til abrir ftnna citt ^agqwœmara orb, cr Bccöe 

h _ 

incininjiunuc 03 upþvuna or&fírig fambybur, a& 
Cata ^cxta (Bvobtav^^iw i 63 cr |»cim þannig 
^oxttab fcm fi^tgir: 

lÖlaöur grcfur nibur i ierbina t^ccr cbur 
^Axlfa þvíöiu atin ítupt, en írciöt 09 tangt 

fcm í^^cvium fijnlj* 3 þcffa gri^f cr faflaö ann* 

flÖ 



12 • ^ 

aí) í;ivm etmmcjiö ^efta=í/ cBur ndma Oí^í^e^lá' 
tabe famau tv)e<3í)ía atína þijcft: þetta ffalitgí" 
gia f\)0 íenge þat tií mcnn mcrfia a& ^itnar í 
leííu famait, þox jíal fa|ía þar ofau ox fcítrt 

*m 

moííbatí og íeir^^iörb meb mrjfiu m famblanbí 
abri, citt í^t^artcl cit í^c^b, og biibur l)ctta fwo 
aííí o(u*tvrí i 6 cbur S bttgur; fie þax cind ^cíít 
t aííri ©tiunnt cr raxbfcgt ab fox þ^i 'tilórt(ab 

var* ð3íb boibar ^íibar og fi)rir cnbana ncglaj 
ftaíir, f^fum þefí^ ab bijngian ffagar upp af 
ierbunnc. Dfan i}fi'r íeggiaj glcrgínggar, |cin 
'ií^olin jTal jTina í gcgnum , cn um ^atbeg'i^ 
cbur íOíibmunba 6ií,,tafaj þeir.af, {jaxi^iíinií 
cr fem mejlur, fwo íoptfínð umraxe noxc ab ^ib? 
urqttcpéia Urtirnar, en fírajr fem folnar (cggiaj 
optur uppax* 9Jíitíum ^arbarinnar ,og gíugí 
ganha, ffal fwo mífeb bií yera fem j}c2r mya 
í)o?fí/ Díuburnar i gíuggunum cru í)\)i í>etrc fem 
jþvxr eru ftoírre, fvo 6olar tjarminn faxc'þ'^i 
friaxlfare abgang* . 

flílptfcmc greinbrar ©robrar fiiu cr {jcffc, 
ab ^utt fncmma ax oorin fratuleibir þcit ílxtxt 
cr þurfa ab píantaj um,*foo þwr cb crfe funuá 

ab faxj i cinum Urtagarbi unbir i&cru.m ^imne 

fi}rr 



fi)iT eun iSumo, cm þax þcgar fpvungnav npp- 
af iijrtjunnc i ©vpörar^ítiunnc, 09 ,í;o;fiící5ar ab 
fctiaj ut i (lalfan Urtaðarbinn flrax' fem ^lxjnau 
^mv fi)ri maxtTc nocfrac Urtir bera frrc uft- 
ípaujlcí), fcm íscfDu mmxi oröet) ofriofamar 
og til litiUa nota. 

^egar maDnr yiíl fax SKatar Urtum i 
©robrar ftinna,tit öccmiöSnemmfcngnnSloní!' 
ct)ur ^tíitfoal.e, o.í) f .f* V. er v»cl at^nganbc 
at) Serbinn fc ci ofí^cit ct)ur offi^llb, [)t)i þoi 
fi^cljit ©cctib i *3JtOt)urUfe; þar fijrir cr tcjí, cf 
megulcgt cr, ab rat.a munöangöí^ofct), cptir þ\A 
fcm þcírra lU'ta í)ía\ttuca utfref«v er foij cijo; 

3 fanm tnatta mega ei^clíCiuv Vlr ti rna V. OX? 

örcifaj cbur foi^tmi mctj f0ííbu vaíiic , alírá-fífi: 
þcu mi0f} ^ciít cr um ð31it)t)ag$ lciíc ; {}i).i ^íaí 
maöur alítit) (oita (lanöa ^^atn i cinum ^^ax; 
cöur ^eraííbc at motc @oIu, og tafa yatniD 
þar ué''tiV ab vcfM Urtirnar. <£f (Soíín jlPiu 
cífc i nocfura öaga, þat iTuíu gluðöaruir (ianba; 
lofabír tirf^a^lfö j}anu fijrjta ooj annau bag fcnV 
íntn ]t\ni annare infna'llrti'hmr. 

■ ■ ■ ■ 



Mnt>ic ffapitule* 

Utu ijmjVa Utta metferí). 3tcm ^eir* 
ra m;tfemc tíí58iví)n;giní)a 03 • 

gccfm^bcma. 



25ciííiu<gfa0 , 2lbir0t>, Abrotanum. 

■ 

Pcffc ^wt^t þolíc ecfc mt)ftnn fnííba i fijtjl* 
unnc/ cn \)cj: fimlfrafa i lo og iafn\)et 
20 cur , þat fcm ^un cinu ftnnc ^cfuv fc(l rcetur* 
^afc mabur rotina og fctie i goöa fcíta moí(& 
blantaba mcö mtjfiu 03 ©anöc, þax ^c): ^un 
íictur, cnn fíc greinin alleina fi;rir utan rot 
ptentuö* 

gccfniö ui}tfcmi peffarar Urtar cr fu, ab 
^un ^ojíega inntcfen er goö viö íOloBurí o^; 
ðí^rna fott. S^cceb fmctttt malcö intcfeö annaö 
^wn fo&eb i ^atne cfeur ofobcb, örlfur flaöeö 
f tícnna Moö; íSatna fpígíwt; 09 tcttir jlutiwm anös 
atörcíttef ©umir fegia aö jþar fem ^mi cr cccí 

tveifb/ 



^llj^ 15.: 

ferelfb, totne ^axrcb ei lcngur af* ^tm í^iníve 
niÉíl 03 orma frax þvi aí> gifra tion flwCumt 

E 

Sínté. Anirum. 

Sfatfoxj i goöa fcita, ^cl pkfega, þurrd 
03 fanöi blaní»na it>rt» moti ©olu i SSla'i c&uc 
^uni matnate* ^xc^ei ff'at Uggia í^axlft öoegur 
i blepti cabur fatí) cr* 3Kð^'<^^ö ^'^^^ ^^í^^ 
gccfnc ab upvtcctaj ba*í)e fi^rft og jibajl* %ufíuu 
loex i <Scclaní»c, cn er mifeí) fcugoitur* ^utJnot 
^ane cvu fícftum alfuun, nefuclcga fíci)ttvtr fams 
an ttib pipar, cr fcrcifbur ox plocfji'^¥, cí)ur 05 
tticibur ^rccrir c&iP og ^^citc faman, mca 
Jjaö ci vcrDa {jpcft, lcetur þar i ^nifinn, 6(auös 
ar vct faman, 09 jlrpfur öraufeiu ^jxr Jjar mcí) 
oxöur j)au cru befub. 

3 2«fnií5 Punjlinne cr grcccö örufab fcm 
eitt gott mcöaí lotö anöft}Iu, víiuögaitgc i mass 
anum, 6riojí crwiöc, Evcifu, anbwefum oj; 
f orjta: þat) jíi^rf ir fpiartab , ctjfur miolf i f^ens 
m bciojlum , 09 mi)f ir ^ojta* ^tjppocratcö 
rccbitr ab írcnna Slniö fijrer wítum cfriofomtt 

fvcnn folfc, og mcinar {foi jíipij utn, 



fípvfW/ (^rag^^ple/ ^itguifci* ' 

ehtt* 5íptf ei\ 

Cuniciimer vel Cucumis 
Sativus efcLiIenrus. 

^ígnvfu fi^rnum cr faxb annat) pwcrt t 
©vo&cacífliuna, t^jcggia ftíiírd biuíjt, cbur i 
fcita laufa terb, fncmma i Stmio, ox þcim flab 
cr ^5cit moti ©olu, og i í^lic fijri norban ^inbunú 
SOíiííum í^vcrrar einnar iTal ei vcra mcira enn 
*q\?aríctö bi(* jDccjar (}urrvií)ri cr mat ci} for^ 
foma at) vatna |)eim ^v>ern bag. ©amlír ^lgí ■ 
urfu fiarnar cru fcctri cnn cnir ni)iu. jövcr fcn't 
'dat'ar ctu tit aD |atj jpfulu n«)"ta otr cptir, 

■ 

Itanba oí^raröar jjar til lil?ur íOíid^aeltö mcffcí, 
03 cr folnaiv t^craj jþccr af, ícggiaj i fcraílbog 
gcpmaj þannig ^axlfan iSíaxnub; eru fíbAt^ 
'})tfcgnar í yatui, þurfabar og gcijmbar þar til 
faxj fí'utu; cnn oibur plaga ficitir ab lcggia 
^o;r t blct}ti i npia mioíf necfra baga. 9tf þcim 
'5(gurfum er fncmma \)a)L-a , mat tilrctbaj ©alat, 
■'og jþaí) meban þoír enn -nu ci ^afa naxb fultum 
'þrc^^í'a : Jjat ptflu fpiunu f[i}|Iar mabur af, t^ec 
fiban ^lguríurnar i þuitnítV ffiftr , ^cKir f\?i> 'txw^ 
. ' ebifc 



■ 

ebifc (ebut* { J)cfö flab ft)r«) meb faííte 03 
ptpar tjfíc Ijat , 09 Mnt foo flanba i bwgur^ 
í)ínar fibarc faíítaj nibur ctt þcnnan l^axtt: %at 
^atit^ íyvcítcífatít og litcb af fatítpetrc, fiob 
þab til famanð, Icðg 5lgnrfurnar i f eraUb/ í»eíC 
^reinu vatnc þar i 03 toxt flattba 14 bofgur* 
2af fíban aptur ^rciut i^atn, 05 íaxt cnar femit 
íiggia þ'dif i ab npiu slJ&gur; þnrfa fi)o uni 
^rib, tcgííþar cptir cittlag af^Iguvfunmn mbut 
i ^rcint nt)tt, þictt q^artcl, og attnab tag 
ebrum ^cilnccituuu Uvtum/ tUboennö: ^mxxií 
fetiu , í)Iob6crge , og f* f* 'o. ^dí pav M ofan upp^ 
fprcttu Srunnð tíatne meb nbcf rií af gobu fatítc 
í ; taxt fibait q\)arfclcb ^cl íilflogíb og fí&cnbt 
flanba foo lengc fcm öefl {jifir §cnbta» jjannig 

tilrctbb trufa} 6cct)e9)cturfcliatt og SígurfaVnát 
afoatnabar i @atat, fcm aibur er fagt ; itcm 
fajrabar, fobnar i fmífrc axfamt 6íantum fijTe; 
Cccfnurutu þifir fcm^tguvfúr fcu ctgc ^eiínccmac 
fefiim þcfís þccr uietítij fob torVctíbtcga'í níVgattí 
wm ; þo tilrcíbi^ þar af fualabirptf ur fcm goí)uc 
cr fagbur i rafáttbe fiufbomum, þar ^ann bcmi 

par þcirra offlopa og ffffi'í þelrvi nwtturlegtt 
framrm? (flu?cu naturali). . . 



H 

I 

18; ^^í^ ; 

■ 

§♦4» 

- ^mav^uvt *) SSaífam/ Balfámita. 

^íafucij af funbur rifnum rotum mcö nt)iu 
<wn0l« um tíovcB fnemma / ^ex m cina fp^nti 
^Wrt fr<ti cbru* |3ab tjejtr og wel bafnar þo 
fatttfe* Olotin mox ftanöa Pijrut^ ox vetrum; 
^j^ fcíeticn afplocf ut) cru cinfar gob v>lö mbura 

faí(ó<ott, fúciíu^'jling, miíí^fott og fuaum fem 
Vajca i Ufrcnnc. 

■ 

O/.^uMöufau ÍÉutui-, ©Eal40fe í£vtcvv, 

Pifum Leptabolum. 

ge ©HÍ^eiVÁ&FFeri Pifum Præcox, 

T 

3) SclgtfíSvtuv; Sví^cípippev, Fifumimv 

belliferum feu variegacum. 

~^) ,<0v(fltf<£vtur, (Bvaat íSvtcv, Pifun^ 

maculofum. 

5^ fevöínav íértuv I (Bv^nne íSvtcv, Pi- 

fum frufti^ YÍridi* 

' — ^ J L ^ - - ■ > . - ■ / _ ■ - I - II- --- _1_ 

*) ^cttft nafn ec ferciðiö ^vi ^vbjfa* 



I \ 

I 

Lepcalobum repens; 

7) ©vina í£rturf Afpalathus 0: Robinia* 

I 

^Cffar |)cjfar Srta tegunbic vaxa í ^xim 
flagð i0rti mabur t»iU; þo fccjí t fanbíieröy 
i fcm þcirra nctttturu og cblc fijnij famq\)ccmujt. 
jDccr mcga fotj jlrajtr fem flafinn cr ur iöröinne; 
pg fvo þccr lattc fíg {}wi fprr i liofc, tíutu {jccc 
liggia i blctjte cina nott oxbur enn þcim erfoxt)- 

1 

' ^wölöufau í£rtur eru fcctar og matí 

' 6uaj ab ellu lcite ciní og þccr eptirftjlgíanbe. 

%f ©stcmnifctt&um ©yfuiv^£rtttm| 

; tíl ^öcrtra fatb wcr&ur þríot ^citufíu mcttniibcna 

! af fumrinu, gcta mcnn tilrci&t oxgcctan rett, ef 
þocr fijrfl cru foÐnar i vatne, og foo þ'oi wtm 
^cUt af, þar nccfl aptur fcttar uppcu elltinn^og 
fiöan ab ni;iu foönar í miolf cbur rioma mci) 
ebrum grccnum jurtum, ^tjar til almennelega 
^c^rir ab mcnn borbe fauba^fiot ntjtt, eöut 
faUtaö/ fcm foöe!) ^cfur veret) ut af fijri |igi 

©^f urÆriur íucf aj opt vcl þau tw ftjtjíii 
€&K, ef þeim ct f<u& i Urtagaröinum i ^Ue vib 



■20 %:ticy^ 

fuíföa, C9 nuöitr fltafar tiiö [jccr nppvciflir, 
ei faHc ut af þox þcci* tafa aö fcrollf'aj; þo iTal 
jíocf uö 6ií tícra miííum í^^ocxvav, oi ^inu J)i*i&w 
Cttrc umt)rci)íc5 fvcceb, oa vcrbur gauglitcb. 

Pcev almcimu ^Zvtnv (cc ^aya cti merfí 
ennc <un florrar varatcftar ^ og til vor fltjíiaj) 
"matrei&aj {jannig , í)a j}ccr cnn nu cigi crufuííyajrí 
nar : þcgar þccr l^afa foöcb fyo lcngc i \)atnc, 
<iö bclgcrncr íaf a ab fíiota ofan cu, ycibir ma&uc 
þox upp mcb jTcif, þoc^r þccr fl&an i ^rcinu fcrunus 
sjatne, þangaö tií þab lítaj cí tcngur, ^cllic 
þ\5i þox af, 03 fpbur fvo (grturnar i fmin-c mcö 
jfe^uöum ^vmnafvoav (§♦ 37O ebur Pctur^ 
felíu rotum 09 lauf, foo lcngc fcm þarf* 

iBviznaviívtnv mcga fatj opt at ^ucriu 
fumri, og ^aya .5ctur cf atbur feafa lcgcb um 
|rib ,i ©aubatabö ^atnc: þc^r titreibaj cine 03 
ja^t er um ©ncmmfoxbar ©i;Furí(£rtur. 

|3c«r oxbur ncfnbu Srtur i íJlo. 7. cru alí 
nicnnclega gefnar fvinum , fefum þcf$ þau 
þrifas ^cl ,af tlifu fobrc* *) 

*) Um fcrtnan mvj&í^t ð^ta Sanbar minír faðt, ab 
vet mcðc þcir f;ané <ttn ma , mcb {si fwr cbur 
i cinöic 



5(b þ^i tcitc fcm Scturnat í^afa cinn opí 
naubc frapt 03 lina ^ofta,. nicga jjccc cuUtaj 
^eitnoímar; cnu mcb j)\)i þccr ailfa o-roaí mag^ 
auum, í)mt af o|)t veifa jíí? þi^uíjve tiífelíe^ þot 
cv ei vaxbícðt ab í^afa þccr tíl DagícðL'ac fcebu^ 

H 

^3 - §*<í. 



cíiigti' {)itbtt im nb cign ^cfé f|mttar fín&uiv fctn 
})D vc! ntíettc tafnj, cínfum fiaivau fibuna^ 
09 íafnvcl upp til fvcitft , . ^uai* þau mcettu ðanga 
fialfala fram m bjjlum \m ftunai'timaitn, cw 
fobi'aj m wtrum ineb mobc, fíbla^jatnc/ bnp 
<Sium,oni)'tum3ai:bai':ci>Ium og atlvaf^ánba of)V(efc 

fcm [)cllt cv ut ax annab 6oi*b/ 03 cíðc cv tif 
annavð nptt* )Sm ofFanbc ab f ctta fvau 
fcUc af fíalfu fci' , og mcnn viílbu (cggía mcívc 
flunb dx ab f)aðni)tafcv©ubé3mfur / cnnmbut: 
í)cfur píagfibur vcrcK <in þott fmnín fi^nís cíðí 
vorum Cenbum ab mix ðiruíjíc\ tií mfu, ^ax 
ÍM^ cg þo f\>ina flmtur fijmn til öobra itota al) 
ctaj mcb^míðrautum/ cínfum i míoífur;[ct)fc!tu 
Cd f)aufícn» Og ciði fi^rivcrba fícj abrar tiobír^ 
fem cfnft 6eíi*c cvu cnn •úev, 'ab'k^a fcv 
tif munnö, iafnvcl þo Æínnuv £ifá mcbfil [)afc 
CEVítt tií. 3[b faraj of ^imcjrc fpviv ci^cn foví 
fomun og ab&urbnicvfc ev 6í?bc offnpligt 09 o? 

mannlist* 



'22 



©igot)/ ^CCnnífeí, Fæniculum. 

^il þcffavar Urtar foi jícjlir fncmma ai 
\)OCitt i Jjcím (laí) cr ^un mcu flanöa o^rarí), 05 
er umplantaj* ax ^aujlin cr bcfl ab ^TPcra lUh'm 
09 þccr fmatu grcinír af, cn rotin mcu ftauöa 
til nœjla fumar^; í)\íi ca mebanllrtcnn ^cfur ci 
borcb frœ, cr ^cnnc o^^cctt, 03 rotnar ccfc, cnn 
^cHöur jinum fraptc hccie mwt og fumar* 

Urtin Brufaj íil ©alat mcí) cbifc, 03 í 
flabinn fijrt Maxl c&ur ox famt j)öi : ^un cr ^cil* 
ttcem fijri briojlwcifa itcm þat cr ^afa granöoö 
t3 6oIu; cn frcecb fobcb i vatnc 03 brucfcb^ 
upplctjfir @tcin* F- Hofftnan ^rofar þioi 03 
i5ib föatnefott ^ofícga ox fama ^íwtt inntcfnu. 

^M^'Iaufur, ©rccé^teg, Allium. 

Schaenoprafum. 

©v<iS5laufurinn (cbur fcm nocfrir falía 
.^urlauf) ^oc}: þcxx ^enuut ?x fcttb jhcmma cu 
vorin i 3oba 03 fcita (anbíierb* ?Oíibt um 
fumarcb, cr bleben tafa ab mba fclcif/ fPaC 
* l^nnumplauta}. Li»- 



Linnæus fcglr, «b {jcffc íauPuc fm<tttt fax* 
ftbuc fe etinn ut un&ic blautum fiff c y cn ^ictt 
3)0num ci; ^ann mcjí íii-uPaöuc i áíietfupni: 03 
^mígyfluta,, 

§.8. 

©uíar rcctur, ©uuíe Stet^ter. Daií- 

cus vulgaris facivus flore luteo 

(Cavota). 

QSðjra l laufre fanb?moííb/ ^wnfm ^clfí 
but í Uftagat&iuum cba i ©tobrarífliunuc 
fncmma <xx \)Otin. íKumt bií \^aí 'octa milíum 
l^vcttat, þ\)i þcct \)ctba (lotat, fcm jTcbut þcu 
mabUt flippit toppinn af, ^et um cina fp^nn ftai 
ÍÉítíicnne* 

95l0bin ctu gob AJib gangnafott, ogfoma 
m^itttum til ab ft^cita. Sloetutnat Drufai þöcg 
tiat, <¥afnat 03 fobnat i ^ifiitfupum / item mcö 
felauíum fi*í¥e» 

§.9* 

tivum. d: allium vulgare offici- 
, narum. 



Í4 

£c (bcnn jTagd, ncfnclcga fot cíne crfi)tí 
f¥cmf!u ^at talín , het ^mt axv^fvce. ^> 
^il í^anö j¥aí fat ^íö fi)f(la mcfguícgf cr, 
ofictt i turca iecí), ^^ccium (jo niox tiatna ia^i 
Icga framan af, |5aí) ft^cfia atr vjcjí ^ann litcö, 
^ltjtm þ^i ab jtanba Pijrc um veturinn, 
faxngab tií i Sunio, tox plantar ma&ur ^anti 
itmaptur, totngt i mitfum ^me, 03 þriggia 
fngra biupt, foo mb\xt ^ann (íor um ^aujlíb^ 
09 ^citir í)at 2,auCö þ0fu&; cr menn foo ot 
f gfomeb upptaEa þurfa ^ib folu og f^cngia ftts 
m cin^^cr (lalíar upp* .^iai mÉtrgum þiobum 
cr fot J^tJííi lauf ur. i af^atíbc : fumír 6orí)a ^anit 

r 

tttcb©mi0r'c og Uanic, íDíofPowitar 03 Snbíaí 
incnn ^rofa ^0num cinnig fufum þcfí^ ^antt 
fl^rfír magann> jlitíír ftjcifu, 03 ci;fur SOíatarí 
ípft ^oflcga bruf abur* ^ ^ungaria rtf c cr ^anit 
:^atíbinn eb Bcfla mcbal ^ax cr mannbaubi 03 
trcp fottir ganga* 

@u 0nnur tcgunb af ^oitum lauf mccttc 
^cita <Syt>ínsa lanínvi ot Satinu Alllopra- 
íuni: ^ann utfrcfur fama uppfoftur fcm ^init 
f^rrc, 09 tar i Bctrc, ab Srcccb og íaufurinu 
fwrir f^mu not fcwí'c til matar 03 lcefninga: 

cinafla 



25 



cinafla ci* atf^uga\^ci'í)t þat ^anu umptantaj, ab 
fu fítta ^orfe upp ^Mr af (Stiffurinn ax ut aí> 
fpringa, oq {jox fcatur ^ann i íioé innanfatrra 
fiaga* ©pbingar.fetia upp ox ^ann ^rcnnef 
v>tn, 03 brccfa ab niorgnc Dagö, ^t>ar af fumíi: 
mcina þcirra anWitð far^c fomc fcm oíifur cr 
annara [}ioba. Do£l. Buchwald l^cfnr mcint 
^ann «ttc vib ftcínífott 03 fibrum J)cf6 tt)n$ 
fínftomum, fem jíox ntat af l^and Specim.Me- 
dico Praílic. Boranico. |5eitn fcm eru þurrac 
STíoitturn, cr ^ann fratnar til iUö cnn gobð, 
þyi í^ann \)cifiv augun , uppvcfuc þor)ta og 
^efnbíwcrf^ (Singn ab fítiut ftjnii Horatius 

aö í^afa (ajlab Jí>yita Saufinu um of , cr í^antt 
(|Dcbur þannig : 

Parenrls olim fi qvis ímpia manu 

Senilc guttur fregerlt 
'Edit cicutis allium nocentius, 

r 

- 

|Dab er : 

pcím lífe Scöra bccQci: bmt 
ð>g l;t>0iTe perre í£ituc lUt/ 

É 1 ' ' w ■ - 



26 

§♦10* 

g)fDp, Hyflbpus. 

©fal plautaj af jínum cigín totum, fcm 
þat til cru fcugnar ^iox utlcnbjTum* ^^tbin 
niM cí vctra Jjctt frinðum murnar: Utrtin þolir 
og Utcl) cbut ccfcrttíatn, iafuwcl i mcjla©olarí 
í)ita: í)un (t^rfir magann, 09 cr í>cilnccm fíjri 
&riojltícífa» @tjo fcm ftox ntai af {jcjfu ucrfc: 

Prodeft cunílis pulmonibus fumta qverdis. 

cbuc: 

Vtty ínnQua^^fott cv bcfla bot 
(Dg b0U& myCíf (linna. 

@io&c mabur Urtina.i vinc, 03 ríbc ox, 
þax uppleifir þab jíabnab 6íob; brcgur boígu 
ur ©oxrum 03 lcefuar þau *), ©c^bíð tjatn 
af ^fopc ci)bir 03 ^oxtíbolgn fe ^ann ffolabut 
\fat mcb* 523Iom(írcnn fobcnn i vatnc attegbí 

brcifa merbu btobe 09 bloxma. . 

gaufttrtt^mé/ á^arfe. NafturtiumVul- 
gatum hortenfe. Ziww. Lepidium. 

coc 



vt Buchw, Spccim. Med, .prað. botan. 



27 



<fX ^orin fnemma foxic mabur til þcffarar 
Uctar í tíatfumUcíagac&inum: í^un wcj: \?onum 
bctuc |)o faílt fc, fptingur ut oíj 6cr ftœ fama 
<ur* 5í&rir fcu til ^cnnar i ©robratíjliunne, 
Dg þat) í^\>í>rn fíovtanöa bag Vlrtin brufaj 
luci) þcirrc fvo fcKutu ÍTniolfuríjui-c (§.24*) 
til ©atíate cg aifamt grofnu faxlc fmoxít ^Torcit 
i grauta* grcrcb funt)urPnufab inntefcb fit)tir 
/fojlre i fabinguune* 

Simon Pauli i jínnc 35pn|Tu Urtabof 
(Flöra Danica) rccbur ab mcnn 6ruPc þcfja jurt 
vib margum fíufbommu , en þo cinfum jíprí 
fcii^ð^ ^ 03 ctc ibuglcga i ©aupc , cbur ox fcaraí 
<m i"¥rifaban &attt» .^un toPnar cinegcn ffurfuc 

t ^efbcnu cf fmcutt fe;:ub föbcu í f\)ina ^jflru 
er «iribcnn» 

12. 

?öríoft()eííí **) , ^evDcl cbut ^ecct 

Chærophyllum fativ^um. 

^il þeffarar agccfu Urtar mcn fot Boíbe 
feint og fnemma oi Dorin^ ab vajranba ebur 

nt;iu 

■ ' " ' "" "" > I I ■! I II I 111 ■ " ' ■ 

- *) vid, 2inckens allgctttcin, occonottl* íejcicon* 

**>-^ícv fvlácc 3icnta uafnc. . . 



28 %tl'J^ 

jþot frvteí) cr fulí ^ þro jíni) , v^er&nr þaö f^art, 
Oí) þcu pfocfar niaí»ur jjab af, ^rciufar, Jjurfar 
og (jcijmir til jtu6 tima* 

Urtin er gob mcb ©rccuUífatte tií ab gcra 
grauta af ; og þar ab aufe cr ípun brufanlcg í 
^iinfupum, pi;Ifam og bíobm^r fmattt ft'-^uö* 
mf gccfuurum er í;un ^alíbin íf\\> befta mcbat 
fi)ri þat cr fpi}ta Mobi : í^mnax fítjrf ianbe f raptuc 
í^cfir opííiga at ff^mmum tima ^iburqwcift mn^ 
mcgnar fottícra manncjTFiur, 03 Iccfnab cptir ox 
fi)lgianbc flatba og utfirot* 

Peffe Urí fobcn í fcítubu fmiere cvt famt 
5)cíurfetiu og ípcit at?t0gb fijrír ncbann nabtaii 
fvcipu.b i lcreptð pof a grcibcr þv)agrat$ framar 
enn onnúr mcbet* 

J5ab @pan|lfa2\i0t'cl cbur Myrthis ma- 
jor V)e>M)frib fciiit; þo þroaj rotín atr af atrc; 
at wib Brtojt^foííbu og l^reínfar Otobeb* 

^onð6^©alat, j!onð^<Saíaí). Draco 

horteníis, 0: efculentus. 

,paníaj af totcuue i goba^í'vb mburfett; 



i)c;í oa-cirtmð af frcce/ÍJat tíl þcfð ev fncmma 
faxö um tíocíimann* í 
©aman vib annaí) ©alat cr ncfnb Uvt 
í^atíbinn af bncnöum cin?ac goö; til annara 
vctía axfamt mcb i?&rumlktum ev^m ci^cllbuc 
obrufanlcg; jjvi ^mx flt)tir mcUtiug matariníí/ 
brifur vinba 09 jla&in flccba feíl fmxm. "^tm 
ci}f ur matarlijjl* " (SnlTir Uxf uarar tilbua cim 
flaðð vatn af þcffarc.Uvt/ fcm ^aítbcí) cr gott 
f^iaaípar mciDat moti brcpfottum 03 jTcííum jiuf^ 
öomunu 

Braííica íimbriata. 

©axij annabí^yert i ©robrar^líiuna cbur, 

vcitina utí i Urtagarbinum: j)ab utfrcfur fctfa 
iíirb, og ycji* at ijlftimmum ttma: cr Dc|l til ab 
gcra af grauta þax þab í^cfur frofcb nocfura 
jlunb utc: btob^rcinfanbc 03 mijfcb ^citnofmt* ' 



30 ' ' '%f#.j^ j 

r 

ÍOícb^anblai 03 tilrcibij fm ^ib nct^taíba: 
tttctt fíau&a utc um Ajctuc og jTijtur gvcínum 
nccjla fumar. 

i?cl)faaL 0: (Sabubj^^aaL Braíli- 

ca capitaca alba* 

Ut^címtic goba fcita fanbManöaba ictb^ , 
|FaI fcuj cu þcim jlab fcm liggur 6c(l díö folací 
|tta ; þab fi}r(ta mcíjutegt cr mcb fulíu tunðlc* 
pcgar þab tcf ur ab jíaga upp af ierbínnc, rcstic 
mabur þab wpp plantar aptur mcb fnílu 
tunglc, r^b vib r^b, og j¥al oiínar bií vcra wit 
miUum ^wcrö cin6, Sf þurt vcbur cr, gcrij 
^ola nocf ru mcgin vib ^ycría Urt , 09 {jar i ^ciíic 
inabur yatnc m cbur þriu f^ellb famflcptt, o<i 
optar ef þurfa þr)Uu %xl {jcfe fcttlcb t>a;rc ci 
Mma 01 |)Ofbina ^cllbur 09 cinnig giKbni, cc 
haubífijnlcgt ab Icggia þab «t af cti ^libcna, 
, iog aufa moltbinnc upp mcb Icggnum* (Pab 
fatía ÍDanír at J^pppc). 2; ©cptcm^cr cbuc 
Octobcr mcunabe ait)ur mifcb frofl fcmur, cc 
fccfl ab jícra .^culcb af, lcggia inn i ^uð Porn, 



• É 

natU' ab þorna, {)o d ^\)ei't ofan at 
dnnai)/ þat funav þaö og mijTa jínn ftapn 
Oíocfiit fegia aö þat) fr«, ec tcfcö vcröur af 
þviátotlc, fcm vcí: i SDanmerfU; Oíorcgi 09 
@\?iarifi, fc cigi goít til aö fat aptur, inp 
f aupij þcjíbcgna atrlcga utjtt frox ^olíantJC cbutr 
J5i)ö|¥alani)e» peir fcm fafna fínu cigin, 
gcra J)a& ox þcnnan ^ottt : ^ ©cptcmtcc mat^ 
nabe, ft?o fcm atíur er fagt, grafa þeir þait 
jlccftu , f[0tnj]u 03 brciöujlu ^atlíp^fub upp meö 
rótum; ^cngia til þcrriö i ^uö, í;var tjinbuj: 

Hccöinn, og lotta ^efuöín vcnba ni&ur; plocfa 
fiban af þan toifnu bleb, ^jctia ft?o í^efutiiu ni&uc 
i i0rí)ina^tí0rt tjib annab, þar fcm fuítbinn ncíir 
ci aö 'foma til þcirra, og fvo flanba þau til 

Jjcfö um ^oreb; cn ()au vifnn fcfeb rcitaj alltib 
nicb'at^uga af fmotfamam pot cr wora og 
Í^Ipna tcfur, fetia þeir ^Ffubin ut illrtagarbinn 
og leggia mollb i)fir þau, 09 þab foo ab effíu 
blebcrt fianbc allcína upp iit, jTera fiban frofíf 
i mibiuna at í^ttcriu ^ofoi , cn |)d ei f\30 biupt 
ab f^íartab rafíii* Oíar þau nu tafa ab va^a, 
í>inba þcir eina ftpttu vib Imt ^íifttb, fvo þau. 

Icggij ei ut af, flippa jíban þw fmatw gtcinif 



3 2 

aU »3- l^^tíi .^efubgreiníha alíeina 6era fra** 
Pai þatí cr fuíívaxcb grafa {}eir i^mleí) «pp 
ciptur, loxta þat) þorna, og gnpiafí&an miííunT 
^anba fcr, fvo fcllur frcccö af, og gcimij tit 
þefð mcnn i?iUa fox. 

^teifci*U'^axí *)/ ©rtf0í)'^aal cí)uc 

<SaUei)e ^aa(. Braífica alba crifpa. : 

I 

?8e; í fcínui ierb og met>(ianC>laj ax fama 
l^cutt fein fagt var um J£)\)ití^aiU 

§♦ 18* 

^ BraíTica caóítata rubra. 

Utfrcfur fomu tjarateft 03 f^rr v?artalin, 
ef M;a jM* 

Braííica cauliflora. 



I r 

' _ *) <S<j íatla 2^l?öci»<:Ríttl' Dcgrio fcjr 6tebcn cru 
í)i'úiíott, 'bg Utíi ut 'cirié'og ^lcppt fc upp Al 



J)cim mcb fm<u Þtebrum^ 



■ 

^ ©mij eb fprfla ^ípnar t goba iÉ'tb ttieb 
futtii umgte ^ 03 fem þab f^tt nocfm er fomcö 
iipp' af í0ri)inne, tíal þaö umplantai r0& vib 
tieb^ einí 03 í)er uwifai • • • • • ogialentjera 

tniííum ^ycrrar plentu; Sf þuct er, jlfuíw mcn 
,í?atnaþwi þviu f vellb f^\)ert eptirannab, 03 fiban 
annab^t?0r.t föedb i þricu baga* Jöegar plant^ 
ob cr mat maburnatf^jocmlega taf a fer wara, al) 
'murnar ccFe beijgi} ox nocfurn x>eQ x)fit þaD 
fejn natíturleat er , 03 þcffe rcgía er einnei^itt 
<st^uganbe tun aííar urtir* ax ^auflcnn er þab 
femu fierum unbirfaflab fem f¥rifab er wm 

grcceb tíerbur ci fiitív>ayeb eptir fumra 
mciningU/ fvo norbartcga i þcjfare ^eimöíoxtfw 
.cg cr J)\)i öiffara ab faupa þab otrlega ^iailúí= 
lenbíF'Um* 

rubra vulgaris^ 

0umir faaa þctta Diitubtíf otl ^ af J»\?i 
legðurinn er raubur , en abrir ©rccnt^f oil fef unt 
[)cf$ ^leben erw grccn, og getur ^wrtöcggia 



34 ""^^J^ 

J 

ílabíj. Pðö er þcfö ^otttav fem almenneíega 
tc)r ^iox ofð i Sölanbe, cg rceftaj m famvi |cixtt, 
og (j«c möur umgctnu fiwltcgunöir^ 

, m w 

' §. 21» 

Braffica Gongylodes. 

5ííccpU'.^ail, ^aalraBi umx ^otöen. 

Rapobraffica. 

'Xil llttflrinnat faxii annab^iocrt i ©rot)* 
taríjlitmne, ebur uti i llvtagar&ð rcitunum, og 
Jar cptir plantaj um i lcir4erl). ðlotina, fcm 
er fcet, gctur mabur gcpmt atían ttcturinn: ^im 
cr af bufolfc mif ilu mctin , en bbbin eru o^oít; 

@t)0 uau&fi^nlcg naringarsmc&fi'l fcm 
fffl^awng, naiu, fau&ir, f^in, enbur og þvi 
wmtif cru fllvtm mcnnum ; <Sv»o omiffanbc cr 
éuanöa folfe aö rccfta ðJiaturtir t fínum cígitt 
Urtaðerbum, f>)0 »cl til 6uöí)r9ginE)a, fem tit 
ttarí)ii)eita foxl og lífama frcu fottum og fíufí 
fcomiím*- pannig er fagt Olomvcríar í 6 ^uní?í 

rub 

. • : ; 

, ðíorbarfcga í 6viþiob cr ^ctta^oil mcira nietcb 
enn mmb, 03 þvl ^cfe 03 jefcb þetta nafn. 



rub ctxt ^afc alíeina notcb ^mfó i fiítíwm tifí 
faUciuDc Ecaxnf lcif um> 09 orbcv) gctt af. ©ax 
nawnfrccge Œato toP og þaö mtöð er örep 
fottiu gecf, aö ^ann gaf eUu jínu ^pjlPi^aií 
at) cta, 03 frclfábc þannig, fem fagt cr^ frac 
^fcr^axnganöc tione* SJlu ox vorum begwm 
er^atlc& foo atmcnut , aö bcebc rifir og faxtoífic 
leggia fcr þcfía ^olhx og oxgcctu urt til munnö, 
og tilrciöas þar af aí))íilianícgir rcttir, foo fem 
til öamið : SíKaöur tefur annabí^v^ert ^lebruí 
^oil cöitr Jpttitt'^^oil, j¥er þab fmoitt i funbur^ 
'cn fafiar burt þcim jloru ^erbu leggium/ fijbut 
i ^rcinu t)atne þar til mc^rt er oröcb, frcij!ic 
f^o tíatneb ur ]?\>i, 03 leggur ^oilcb fíoilft i 
ftcifara p0nnu ebur pott; ícctur þar i fmiav 
rioma> titcb af fmoiu fallte, og fncfa futtaii 
WÍ0I6, ^útii þab fwo nm ^rib mb ^ccgan cttb 
i oibur greinbrc p^nnu meb lofe íiftr fem ^riflij 
þcfð ox mittc foo maturinn ncuc ei ab brenna 
í)ib» ©urt*^ail vcrbur þantiigtílbucb: 5)lab* 
m líitur þot jloru legge froi/ fajrar ^mlcö 
finoxtt og fi)bur i öatne, þar til þab mbuir 
m,etjrt^ fi&an þcííir mabur vatninu ut, 03 Icctuc 
aptwr faman ^ii) ^axlcb fioo mifeb fmier, mieí. 



S6 

1 



i>ittcbií (fi)ru) 03 mciliti tmm fcm mcb í)atf» 
(Bw cr þaö rctt til6ucíi, 

Jbcaat: mcun gcra (jrauta af grccuu .^axfe^ 
þax cv befl at» fpeíía þtii vatnc ut fem þab fprfí 
«r fobeö i/ fctia þab íííian aptur upp pfír cIíöí 
^inn, og fíoba ab uijiu i e&ru fcrjíu vatnc, meö 
litíu af fmierc, foxm^ et)ur fnuöa^fi^tc i pctt 
var flabbur i ©ccíanbc, tct eg bua tit oelling 
af miotfur mifu^ .Kaxtc og o&rumíJKatíjurtum, 
cg Jjotti clíum fox rcttur gobur þott ei v^ccrc 
.locniutcgur* pann rctt fatlaöc ^^uóbonbc minn 
Ötafð ©upu* gitlu fi'bar bruEabc eg miolf fí>ri 
^ucf , og ^arb þar af þijcfur grautur : þcim 
fama loar mi&ur ^rofa&^ íJíu mcb i'ox ÍJcffe 
titreiöfla og flciri þ\)ilifar flanba í ^"om einð 
míi\)c cptir efnum og ^cntuglcifum, þox vit cg 
ii upprcifna fleire rcíte cr íilreibaj af ^axtcnu, 
ín atlcina geta ^^ar til þab af Safnurum cc 
^att&cb m)tfamfcgt, fcmcr, ab v»e(fttinu fiatífiir 
wppfepfír flim frov fcriojleuu, cn taugunum tití 
Icggi bin&anöe fraptur, og þar af ct þctta orö^ 
t^fefomcö: 

Jus cftulis folvit, cuius fubftantiíi ílringif. 

- 



1 

JCsab ctt- 
íleyfít bíaba bdojíe fvCOf 

(t>aö eu mcíc cnn gauiau)* 
^ (S:ncc ct) 'ftjugia foo len^e cí) {)citr t)crb« 
^cuftr, jíoöa ^axlct) i iíautc, 03 fcrccfa þab 
fclanbftb mct) ^unange. ^mlbíöb íccjb ox útai 
Dortiö jTf'cinur, bvaga wt fviba/^reinfa 09 ^wxH 
itpp faxveb; 

Mentha. 

53c)r jþo faííbt fc í famafTagí5 ierb fcnf 
^fop (§* 10), 03 mcb^anbíaj ox fama í^mu 
SÖXcm plaga ci, fco cg vitc, ab bruPa þcjfd 
Urt t mat ; cn i Iccfniðboihum cru íiennar f oftíc 
alfunnír, ncfnclcga: utv>ortiö a:iÍ0gb i ^citumt 
lercptö pofa fobnum í fijru , upplcijjír jlabud 
miolf cg cpfur fomu í f^jcnna í»rioltum» 

€3 oxm 

*) Singe jiirt m\í Söalfamenu er mtir etfFub ftf 
fvcnnfoífe cnn þcffc/ öíj })ví ^cK^ f9 ^ctt 
(firOft* 



Cíxtta btopat af oltir uttarlnnat t tjatne 
ínntcfmr anfa fttcnnfcmc* ^ií)cnna^no|í5 brcn** 
«e vinc^ jíiííir qttcifu 09 Iinar.taf\)crfc^ 

^UmettrCuminum. 

<Boxxi i Qpþa fcita í0rb; ^c)r alí\)cl Jf^-. 
fatíbt.fc : ab Hbnum þrimur oirum jíiptir mabí: 
ur frccc* 9i«íurnar eru axqcttax i fupur, en^ 
blebin fncmma ox \)orin faman \>ib grcent ^oxU 
grcccnu blanbar mabur i 6raub, Blobmer 03 
pi)lfur» pab lccfnaV l^efub jVima 03 q^cifu; 
cx ^ib uppþcmbing og tinar ^ofla* pab fuo 
taUat>a (Singia ^umcn vc; af (íalfu fcr aWxta 
tjtb oxr 09 lœfiar 6arfa, 09 cr þcfe nt)tfcme cí 
minne enn ^inö fijrra* 3 2unb i ©fmne, íi^ar 
áíumen rccftaj tií ^önblunar , 03 ^unnan er 
jtlb fijrir i8S>ate i©itfurmpnt, cbut fe^ 9lif iö* 
bate Sourant eptir ÍDenjíum rcif ninge *) , \)cjr 
Jab 6ctur i þurrc i0rb ; en ^cr i !©anmorf u tucf aj 
ci fu abfcrb* l>cim @^enf¥u ^cfur 6e(l tcfi} 
<xx fi)t9ianbc ^attt : pcgar mbinn cr wct imbir* 
6uitt, foxir mabur fcinají i iJJlajo .Kumcninu i 

Urtaí 

*) ©ioi þaun 2>\)cn(!a lanbmamu 



Umgatbí teiúm, 03 er ííbui? ab mibfumre^ 
tcfttt mabuc þab upp, ^rciufar íeröcua fcmup<) 
cr graftn, 09 fctur þar rœturnar apturmbur 
þo ei n«r cnn qmtclíS bil fc. mitli ^v>crrar; 
Jirijtir ier&cnne aptur a& þcim; 09 \5atuar fiöan, 
CoEfcnö foiir mabur ox pla^cb fanbc bbnbubum 
meb ^umenö frac, þaö (lijrPir najía axr6V)0;t; 
(gvo cr crwibeb tit cnba , 03 gobö ax^)a):tat ab 
tfsnta eptírf^Igíanbc otr. 

iOííolf unurt , gactuf, gabucí. 

La£luea. 

- 

gabucf er eru margfíaðö , f\jo fcm ^ 

&vm% 09 ©uul ?>roís8<^ct«f* 

©panff 03 ðlomanjTf' Sactuf* 

^rinéen ^roplactuf. 

SScrlincr ^roplactuf • 

©ren Ungerjí gactuf* ^ 

^run (lor ^roplactuP* 

\Krufet ^roplactuf 09 f» f. 

%\l aííra þeffara fcu menn ox einn ^<Utt, 
'aunab^mt fncmma ctt^orcn , eburcptcr ^enb* 
inui ^ttern mcunub, mcban §eitt cr^ ©cm 

(£4 • þccr 



ÍÍ0Í), píantar mábm* um, oí] ícctut i qýatrá 
tetð bil miííum ^tíctcan ©umtc fíippa ^axíf 
6Í0bitt 03 rota cnöáua af, mciuanbe þcet ^ajcé 
þíCa Utuv. gf fratb íjefut lcfjeí? s bcegur i 
löatne, og ec fvo þurfab aptur mbur þ\)í cr foxb^ 
fprynga jjar m^ífíu f^tr ut» ©luuir leðgia 
frcceb í &rennev)in , og meinifja moKbcna meb 
falfc 09 ^c^(^ta\:>er ^mv ftjri þctr og fpnjnga ut 
ot 4 bccgcum* 5(f 0líum ^uétccnbum ^efuc 
þcffe urt ycteb mcflmcteu, 03 mox þöi culitas 
fcm ^ongur íjíox obrum^atui'tum ; þo weit eg 
eí ^un fe í J^brum rettum 6rufartfeg en fupum 
03©a(atei |5eir gomlu oxtu þeffatlct fíbjl matat 
oxbur til l^mllbar ^ar gcngcb; cnn ox bíjgum 
SDomitiani ^e^fara írcijttij fu tjcnla, þai Dlomí 
ijeriar&cixru ^ana ft^rjl fram af ^ffttm rcttimt* . 

Simon PauU jírtfar 03 ab Schola Saler- 

nitana l^afc roibeb Jjcim cr etjlfa mtmat framatí 
0brum/ 03 brecfa íitcb, ab eta ÍOlioIfur^^jurtina 
ft)vjl mcitftt 5 cn fíe ci {jefe f ojtuv , (5<u mn ^lif* 
•bác •at> t>re(f a opt o(j litet) m íOímltiöina , fcM 

§ec ðf <v mt) fíeö; 

' ' . Intcr 



Inrer prandendum fit fæpc parumqve 
bibendum. 

Pab cc: ■ ^ 

2IÖ þcilfa þín (te l;eU ot?ci'& 

03 l^ajti; uofcini) þcáaf 
- Ofttc norr ini^&ög0 ctuu vnb, 
opt og lícib örccta. 

r 

gaílij menu ci ax þctta , tccBuc, nefitb 
Schola Salernitana ab öcecfa ox&utr tií borbð fc 
gengcb i þcfí'u vctfc: 

Ut vites pœnam de potibus incipe Cœnam- 

©x>o ^afncf ©org ocj ^ar&rc pín 

(2I& í)ojtu Ocijnie rccía) 
ZÚ uppl;af0 niatar Oðttu vín 
oavallc ív0Uí>uni örccCa. 
Galenus fcgír.^ aí> gvcíntvar uvtar fvcc 
fobcD i vatue 03 iuutcf cb f vjeíUíí 09 movgua fajl* 
au&c, cigc tíit) ©cvfcfaKc (Gonorrhæa) ogO'íaítí 

UVfíCCfUUUm (pollutionibus no£lurnis). 

gi}viv uugmcunc fcgia 2off narav ^aua mt)ffi 
cb íycihivcma, fefum þcfís'uoíviuíjav vefoavuir 
(chylus) 6ctvc5 03 laðfccvcj þav víö : ^uu ci}fuc 
bviofía nitoíf , 03 cv goö ^ib fvcfn(ci;fc. ©umit 
luciua ^un 3CVC favhucnu Dug^aufa til Símovö 



mta 03 fonur ofrioffamat; fcm ccfe muit 
r^pnbat ; famt 09 oxbur m<u í^uu ^crba ogiptum 
ab got>u gagnc, foPum fínna tcmpranbc vcrf ana. 

0jat;ta"foí/ ?9íeli)e* Artiplex 

hortenfis, 

©atiji mt)f iu í bíanbaba i^rb ^ib ft)rfta 
fniorinn cr úpplct^flur* 5íf þoi frœc cr fcKur af 
*ot): ^un í)ttcrt cur cptir annab. ©arbafoUn 
cr þ'rcnn flagö ^ Ucfnclcga vanb 1 þvít 03 
tblca ílnian»e* %mr: cnar fi^rri tcgunbit 
nijtír mabur til ab gcra fupur af, fvo og i gafí 
uið funjícwnc fcm citt opnanbc mcbal* 

■ 

^ SlOér* Rapa vernalis. 

<3umir (01 |jcfíum Sfíapum faman \)ib 
^íUl, cburi femu ccítc fcm ^or^ cn Pcflir ut 

flf fi)í^í fí9 / f^«^ *>9 ^il f<tt ff cc 

<if iJctm , 9ci)mir mabur uocfrar til þcfð tuu 
tjorcb cptir, fetur jþaír fvo ut i Urtagarbinn 05 

toítui: 



(lorar tr nau&f»)níec(t ab reifa fpclf ur upp mc^ 
þeim, ab eí faflij um fo(( af florme og ovibrum* 
SBcenbur fíoba bwbc þeffa 09 cptirft^lgianbc 9^«?? 
ur meb fpabe, en fumir i feíítubu fmiere ebur 
rioma oxfamt fbrum í)citnc«mum mataríurtum* 
Pcrr foo Miiöu ^auit^napuv (X)ítttci:# 

3^oey. Rapa autumnalis) eru unbif fama ^xU 

ijrbe, fetiaj ifanb, og getjma} eine og þcer i 
29. umgetnu. i^ib fama cv um þ^r laungu 
n^epiiu (ílattge^oec i Rapaoblonga) item 
Napum ebur ^uyfelöa uœpui <ib fe^ia. 

I 

§.27. 

«9let)t;an ebur «9íí)tírttt Majorana. 

Sit jjeflacAc Umc ec 6cjl ab f<tt i taufa 
ierb/ og þox ^un tefur ab t)a^, mox topp? 
urinn flippaj af, fuo ^un breibc fíg þ^i betuc 
VLU Urtin fepub 6rufa} i pmfum rcttum: ^un 
liprfer í^eifubeb, fínarnar, magan, 03 linac 
uppþembing; <Bcnx 03 wfvenn fubw fijrc Sijrí 
wnum íattcnn briupa '&ar i» 

S* 28. 



44- 

' !naMfutv 5)?aanet)$ 9tní)ifer. 

Raphanus minor oblongus. Raphanus 
longus. Raphanus minor purpu* 
reus. Radicula fativa minor. 

^afa cina 09 ^ina femu Sííattmtu cínö 
fíbar miin fagt m-ba um mvat lauP (§.39) 

og utfre|ta þar fijvi þox fÉfmu mebfci'b. peic 
fem ci í^afa ©robrarífliuna, mcga fot tií þcffar^í 
ár Urtar í (jarbinum jíalfum ab minfanba tungte, 

■ 

l)«t)e fetnt og fncmma at fumrinu, ucfncícga í 

tOíajo, Sunio og ^ulio , í ðo&a fcita ierb mífeb 
þunt* ©umir gcra fmat^oíur i ier&cna meö 
í)riflu c\^i% og pota})arifrceenu,cn íottat^eggia 
þumlunga 5ií auDt miHum ^i?ctrar ^olu ; |)arf 
|)at 'ci' ab ottaj aö ofþictt fc fatb. pa;r ftcvjlu 
fcm fncmma erii fotnar, og cctíabar til ab 6era 
frcc, jTuIu umplanta}, og í^atlfrar oxlnar 6it 
iera miítunr ^mtau SOíabur mcu 03 taPa 
þoír fem cru fatnar i ^utio 09 fctia inn i 
txl mftá fumarð a& bcra fmt 



* Raphanus major rotundus vel Qrbi- 

'cularis. 

SKeb^aublaj cin6 ogOíabifur, ittan nocFub 
Icugra Oil fe miKum ^vevrar ciuuar* pccr gei)« 
niaj t fantc obulít aUan ^cturinn, 

- (gunUr rat&a mfunum aö cta Dícbifuc 
fijrir moxltií) met) falltc, brau&c 09 pipar, cu 
(i&rir ofan ox anuan mat : ^^^ort^cggia mat jí*c 
^oflcga , í)\)i annarö rcifa fíg {}ar af þ^ngrí 
fiufDomar, foo fem (inabraittur, ^íífubtícrfnt 

og þi'i umltft, jöaa- fcíjrtu fíoru DícDifur crn 
^ití 6ejía mcöal ^iö fleiufott , cn ^^ffi J)eirra 
vcrf an er mennnm þannig Eunnug vorbiu : Díif iíS 
mabnr nocfur (laföi eitt fiun i bobi flnu viui 03 
waxgranna; v^ac ^ar ranfnarlcga fi;rir buit): 
^yafbi í;an fmiba (auib ^nifa meb fíapti af 
fclebru fleinum, cr ^ann ^afbc fengcb af tccfí 
nnrum , 03 t)oru þeir fcm nocf ub fat)Tcb at 
borbc l^aföer. Olcbifur \)oru ftjrfl cptir fibi?aua 
framtornar , og cr mcnn fain til wvw fnif jTepíin 

ab 



46 '^tld/P^ - 

ab mcjlu j^raxbnuí) , fem lcgcb ^efbu gtcinbs 
<ir 9i.«tut ofijrirífpmu. Jbotti þcffi abturbup 
wjlunba mífil 09 \)arb þcgar ^liobbar* 

ðSib toxm cr gott ab tcggiaOicbifUí 
tetf innanvcrban ; þui jjol c^bii þab fmcttm^ 
faman og vcrEurinn bvinan 

gíWtrt/ ^aftínat Paftinaca. ^ 

iScf t aaflagö ij?rb ; fcaij fncmma i Urta< 
garbinum Siú þictt , fífum þcf^ froccb optafl cr 
l^urt 09 ft}f ur turtu ; mox ftanba utc ox mxxxm 
<ttn ffaba. 9íu þott þcffarar Urtar r«tur, cin6 
03 annata ^ afli no(f uref onar uppþembíngö i 
maganum, jjox cru j)ccr þo mergum 6ctrc 03 
^cilnoímarc, jot, metai f«o anififó af buanba 
folfc, ab |jab fatlar jurtina þar fijriSíffíneUrt, 
og þifír litcb til foma fc'^un ci cbrum þrccbc; 
þo cr ^un mcft fcrufub i fietfupum , max 03 
titrcibaj cintJ 03 oibur cr gctcb um SJÍccpur (§»25) 
^in íippatfla Urtarinnat bijgb cr fu/ab §un 
f Qtit mcUting matarinð i maganum. 



§♦31» ^'^' 

^ípa^tOt/ ^efccrrot^ Raphanus 

Rufticanus. ' 

jDeflc Urt cr fwo ^JíIiug til aö vaxa ; öt> 
tnabut j)arf cl annaö cnu tilfcu nocfrar rcctut 
^iox ublcní)l¥um, tícra þctr i jíifír, planta' V 
rafafullrc icrt) Manöaörc mcb fpvitum faní)c 03 
mi}fiu, og laxta ^crum í^culfrar oaínar 6il auöt 
iniUum ^vcrrar* pox þcffar fliftf'crú ni&ur 
fcttav 3ia þumlunga biupt, {)iappa mcnn moUö= 
innc fafl um fring; foo XíC]: cin nx) urí upp af 
^tí0rrc jfífu* Pat* fcm (ttlaö cr tíl &u|ínð t¥al 
uppgrafaj t ©cptcmBcr mmnaöc, 03 gci^maj 
innan ^ufð ; ^itt annaö mai (ianöa utc um ^oeu 
urinn, 5tf rotcnnc þcu ^un cr riftn ntbuc 
fmaxtt , titrciöij cinn rcttur , fcm cr Uf ur graut 
cöur wcíling , 09 cr upparlcgur til ab bifa i fcr(íu 
fidtc og blautum fí(¥c» i^^fubfojlur rotarinnar 
<r at ^un opnar magann, upptcijfír 03 ^rcínfar 
bloöcö; <XK vit) jlPí)tbiU3, Datnðfott, ^cefc 03 
^ofla, iox, maillct^fc 09 MobfppíU/ cptirBocr- 
haves ttituíöturöc* 

§♦ 32» 



48 

s 

32» 

5)ctmfelía/ ^ctcrfifíe. Petrofelinuin 

0: apium horcenfe. 

catoiiv cnn faiö ct ti( þeffarar nafufenbu 
VixxoXf aö fleflra mciningu þolir Da'&i ^ita 
o(j fuUöa, fFal frpjcö í;afa legeí) i bleijte nocfura 
flunt), jíöan ^r«rir maöur þaD faman yib modl) 
nieö fauöe eí>ur ícir 6ían&at)a ; ta*tur ^aua fvo t 
trog, cr fctia} ^Tal i í^cítt ^ue^ ^^ar þaö 6ií)uc. 
í 2 cöur 3 bajja , 03 {)ax maii foi fravnu i Urtaí 
garbiun. jDcffe abfcrt) cr cigcnlegují þcirre fwo 
fí)Iluí)u ^laöa 9)eturfcliu ; cnn til ^inna annariCi 
tcgunbauua fat mcnu. flraí cr ^hjua tcfur x 
oþctta fcita icrD* {jccr fuemmfatuu 6cra frcc Of, 
f^rfla fumrc i ^tuðujío, {jax fctiaj þccr i ^U5 
íyt)ar mollö cbur fantur cr ftjrir, 09. biDa þac 
til Jícfö co; þarf at) ^allöa; ^iuíir abrar mcga 
mm'^^wxt fian&a uti tjctrarlaugt, c&ur gcpmaj 
i fanbc til ncefla "om , 09 þax bcra þccr frot 
planta&ar ab ui;iu i Urtagarbö rcitunumt íöle&s 
in fcm og rotin jíalf cru gop i fupur fmOatt fcxuí)* 
þcircí) oftla nocfut) tií yctrar for&a ^ í)rufa(lunbí 

■ 

um þyiUfa a&ferö : 03(» ^auftin mcöan Urtíu 

^efm: 



^cfur cnn nu cigc mi(l fínn (upt, tafa pcir ftjo" 
mxjUi fcm nwgir, fa;a fmoítt og þ^o i í^tflimt 
^atnc, 6to;&a (ÍDan fmiec^ Wan&o ípcnni þav 
faman \?iö, iíoba ^^ortvcgglav og Imta fw 
ftanlia nocfra baga, jí^i nccjl ^.ctta t)cir^Sv«ifr 
innc i annan pott; pg fíoM cnn aí) mjiu/ fvo: 
cr f;im ^ccf til ab flcifia þar i fiot, ftj¥, fcloöí 
m0r og annab þcföf^aattar;; 

Urtin trifur ftabiö fi)cnnaíí)lo&, ^cp^ir 
vaiígang (obftruaum alvutr) toUit) og ci}fur 
fvíta; cn frcecb fobiö i mio(f cbur ^atnc, örepur 
ítjöut^ortið mfmurt, og jío&var f\?cifu; itcni 
jtcitt og fobcnn i funerc axríbcnn/fefnar Bruna' 
óg upplci)fcr ^íaupna miotf i fonu írioflum; 
Öfjtopafemu folfi v>il cg ci rctitia ibugícoja ab 
cta þcffallrt, cptir þ^i blobií) þar vib gc^far 
framar múiu Sf citt þunnt glaö cr nucb mcö. 
llrtcnnc, þai fpringur þaö af fíalfu fcr* 

- 1 

33^ 

gauf ur , ^urre. Porrum. 

' * ■ ■ - t ■ ''l 

?J3c]t altra 6c[l i fcitrc m^fiu Dfanbabrc ior&, 
Otomjlrat vcniulega i "^wlxo, og cr fullvajtnnn í 
. 5(ugufío» ^xmt) fpillij cí þo gcpmt fc i' þriu 

ID QXU 



50 *%tlo/?^ 

ú}x\ Jbcfíí íawfur ct af flefiimi ^afbui: i fupuc 
og utca Qmxta: íöcjíiun þar af pvejfabur í)ci;fiu 
fu&uft)vir epruuum, fiormu i þau met) fi'eburs 
fl<if; ^anu f^tir (Í0t>uwm fvenna tiöum, trpgiv 
friofgunar efne ft?o ^eí man^ fem fonUy 03 lcvf? 
itat breuö fctit og ormaíbit* 

s ■ ' ' ' 

s)jaut)m' íaufuf, Seg, Cepa 

vulgaris. 

??5ep 6etur i leir^ ebur faubí og mtjfiw 
ílau&abre ierb eun annarc', fox&nr i ^mi nxaxn^ 
aöc, cinfum cf ^onum er vatnaí) einufiuuc ^mxx 
Dag i í)urryit)rum. 55art[^oíomcí mcffu f¥al 
^onn upptcfinn f^reinfaj, þurfaj pg fvo gei)mas 
Jangaö tit ^anu cr 6i;ufaí)ur. ©umit gtaf^ 
^aim i tuoabu, 03 fctia i í;eitt í^uö, þwi þax 
l^cKbur ^aun fer 6cfí* |)ann efniícgafla fetuc 
íuabur ucejla wor cufamt BbrumUrtnm ut i garöi 
inu, fem J}cu bet ftcc* jjeffe Díauöc 8aufmv ai 
famt 0í)tum famajTagö, ct fvo Oottnt og í^eit 
hcctunr, ab I«fnarar öitna meb raun og r^fi 
femöum, aí) ^aun ci alkina cigc vib vatnð fottj 



Í¥t)r6ítt(j , ^eijcnarlcijfe ormum 03 fercpfott ; 
^etlbur eiimig ab ^ann Icrfne {jax cr í\)if nir tterí)<i 
cx eitre, eijtíe i^ertum mcb fallte oilag&mv 03 
piííe nafabloö cufamt ebifc af einn þcfar af ^ens 
«m: Í3ann Iccfnar brcnb faxr fatííi blanbabur^ 
uema Me&rurnar feu oXt>w uppþoínar* 

3S* 

diaVí^Miaf 9l0D§öel»e. Bctarubra; 

3 ?Öla;o plaga menn aö fot til þcffarac 
Urtar mcö minfantia nmgte i biupa laufa s>cl 
mborna iorö, þox rotin ^efur jTotib fcjc -bleöí* 
um ff al ^un umplantai / 09 þ^er§anöar &il vera 

tnitíum íltíerrar, fíban ^clíír maöur t)atne í J)ccc 

l^otur cr mcö plentunar^oclnum cru giorödr citiís 
l^miu mcgin i^iö Urtina* þctt til fro:6 cctlubitr 
gcijmaj i fanbe um ttcturinn, 03 fetiaj ut xm 
»oreb ft)o biupt fcm {joír etu florar til, meb nccgíí 
ligu feití miltum í^v^crrar, þtji no:fi teifai flpttuc 
wpp meb jjeim flc?r(tu» SKotina mbrcifba mei) 
(Sbife 03 fpfrc boröa mcnn cttfamt fiete, eöuc 
i flaöinn fij'ri ©alat* J^un jTebwar ab fteflra 
fegn ^iojla/ 03 afíar matarlijftar* 

L: l 



iuvnac x><fiu ei ^oUac óxm, fefum þcfe í)c«c ftoíCí 
i?u magann ofmíeg, nema menn ör^cfe öirt meö 
píþar cptir ox, fcm auöfcect cc af þcffum fam? 
^röunt gnartíaliis: -. ' . ■ - 

Ut fapiant fatuæ fábrorurri prandia Betce 
O qvam faepe petec vina piperqve co- 



. ■ 



QVUS. 

þab éc : . 




' .:0cöui::gai:pa betwUf ^ 

^i^y!^öa{?..|)ar í gctui% ^ 

' . ; IBlföin axfamt cotennc foi)in 09 legb a^i, 
4ina fcojlbulgu 03 vcrfc , itcm þucfa upp jícituc 
^m foma fcaman ox jlPucmungana^ 



• ©atat. Laðuga, Romana Gallica 
<í'i;: capitata. 



^ . íKoeftai cine ög abrar þefeftjnö jurtir, fcni 
cafeuc ttac gctcö §. 24; ©«6 ct {jtiotc @aTat tit 
t>u(ín6 aíít fumarcö, fatir maöur^^vern moxnuö 

til 



titíjcfð; 6t«f«j þaö foo meb cbife, ?55omotiu, 
fijf ce eö^ (ijcopc* 

©albía/ ©rtlDie. Salvía officinalis. 

I 

prifj ^cl t (joí)i*c fcitre iorb, 09 iafuyct 
faííbtfc, at vítnc 5)tofaflftní$ ©ira 23iarnar í 
©auölaufeöal* Jpuh cr cinfanlcga prifnb 
fijrt fítia 6íob§rcinfanbc wcrfan, brucfjn i 
vatnc , fcm einnig ox ^ib ^oxlöbolgu Manbab 
incb l&unangc, cf f^oxlftnn cr þar mcb fpolabur: 
l^un cr og |jar ab aufc gob t)ib ^efub^crf 05 
tannpinu, íoitin i Icrcptö pof a, fobin i cbif c cbuu 
fijru 03 uibí^gb* 35 fí^'ífupnm 03 fmígraut cc 

l^un ^aííbcn mi)fcb í^olí ; ttcrbur alltib ab jjvo 
fcöíbc ^aua og abrar urtir i ^rcinu ^atncaxbur 
luatreibbar cru* ^^crfu nu)fcb ^inir 'gamlu 
íjafc e(j¥at) ©abiuna , cr aubratbcb af tcffum 
Sfltin|lfu \?crfum: 

Cur moriatur homo, cui crcfcit Salvia in 
hortis ? 

Contra vim mortis non cíl mcdicamen in' 
hortis. 



54 ^^§^ 

(Soxlugc EggcrcOkfsfon ^efur þamiig COtSðí 
tettbj¥u fnucb : 

-^vi í?cyt bttvt fcgguc fca 

X)ib öauööite wagt cí moð 

t37ct>0l í gíSrbuni fctt. 
Simon PauU mbur fíialfí^enbum mfnnutit' 
fíoba ©alviuna í loinc cbur vtatnC/ 03 þvo 
-Jjaí í l^cnbuvnav fwcfííb og motgna* 

^cc ab aufc utmmlac Schola Salernitana 
uttarinnat bygb þanniíj: 
Salvia cum Ruta faciúnt tibi pocula tuta. 

©bur: 

Po mat)Ha tatíi* otal íttti 
af cítrc flíotc bífcrírttt 
l^nt)u jurt þaö fcfau fpíun 

03 ©alpíuttttau íiraptuiítttt 

i leyttc. 

^bennafroo, ^UUtit Apíum. 

(Sö0rt moííö leitug ojj yaf afuíl ec jjeffarc 

lt« fam<)»)«mw(l : §mt m<w Mfaj ttpp ^aufl* 



in tttcb töt \)iMobaut)e íerbu, 03 fctiaj imt 
i ^uð ^^ar faub'ur er fprir. Urtin cr gob i 
fupur 03 fatat bcvbc vctur 09 fumar, foo fcm. 
^uu og ^ofícða brufuö jíijrfir aííau tiEamanU/ 
,þo cinfum pnoruar; giptu folfc í^olíufl* 

Cepa fertilis. 

(BM fatj i lcirufja motí&ar iorb fncmma 
cx ^orin 03 umptantaj þax tcfur ab vaxa* 
©umar taufuríun j¥al fctlaj tnn í ^uö ox \)ctrum; 
cu ^inu max jíauba uti o^ullt* ©agufcmb 03 

itot 6c99ia jjcirra cr ^in fama fcm ticttb i)ar um 
Oíaubau lauP (§* 33*) 

■ 

?80tt&a ftoD *) , ©pínat. Spinacia 

oleracea. 
5D 4 SOíe& 

■- . ■ ■ ■ . ■■ I i 

*) Iþab cr aTnicnn tru íjiax &cen&um í ©Ofíanbc, ab 
})cir fcm . Hita þefía llrt j ftíuiin ^íRíí^römrí/^ 

' ^nic9« 



56 ^C^d^ 

!ðíc&' nt)iit e&urfutíu titngte faxtt wafcuií 
•öímennilega tiííSpenat, ogþaö <íra]c fcm ftafitt 
-etvur i0r&innc. %H baglcgö torb^attöé cr 03 
'giÐrantcgt ab fca ^cnne |)^etn moxtiub tit iHugu(\í 
inngangð* JbegarUrtin tefur aD tteröa gul, er 
frœc& fomeb tit fiittfomtnö {srotía, 09 þot fFal 
Jjab píocf aj af , {jurfai og geijmaj tíí ncejla atrö* 
wí)un cr gob og uaubfijntcg tít hix^mú i ^axtgrauttf/ 
03 titreibii úx þennan :^axtt: ?Oíabur ^reinfar 
í»ana og J)V)cer iíiobí^citu ^atnc tvif^)ar (inuum, 
freijíir ^ana fw upp ur, íívtur í annan pott^ 
f^íjur i fmiere, rioma cbur nt)rrc miotf, ogfaftac 
Vinöm mid^ncfa utat, fvo cr jjcffe rcttur gobtir 
mtú; ^ 

■ 

I 

t 

• §. 41» 

^atí)epte, ^oíetut. ^otatoé, ^ota- 
íet: eDuc ^atetci*/ ^orborbler, Sar^ 

tuflícr. Solanum, Tube- 

rofum. 



nicgc 6etur cun abiir/ faffa f)ana ^ar f^iir 
tíg^manbé Wxu ^civva tvu cr ab minum í^Dme 
vc( gvunbub* 



57 

(Sru fímmflagö, iicfncíc3<:t: 
: I) ^x)itair» a) <5ulöu iiicöaímcöttíi. 
g) (5uIaL'ftovai\ 4) 2lflCöiigay fiovay. 
5) Kauðau ^ii^ttottau. 
%) f)m ,^^vitu Porccuf btva í)t)it &lomfíur, 
cru ciði fvo ^ollar fcm ^inar abrcir, 03 launa 
vatía. omafcb* 

2) (Bulai' meöalniOflta bcra tíoöí6íai 6íom(l< 
ur, mya fcinlcga, 09 cru }jo gobar oxm, 

3) (Swlav tíovav bera. ^vit^blocE btomflur, 
jjrojías fliott 09 utörcifca fíg margfallöliga 

■ af (jcifare tcgunb mata O^ormcnn 
í 03 @^iar miot/ þax þcir liöa fí'ort ox fornc* 

4) . OX jjcim aflaungu jlovu cru lif^rauö btomjl:* 

ur, 03 þifía |jo:r nofr ^tti cinö go&araxtu 03 
J}au tott)U mcbatmaata Sarbcpti, 

5) ^tomjírin þcim 2vauöu ^Uííttotttt 
q)otctum cru fvart^ifraub , en oxyoxturiurt 
fíaitfur ci)urS'plí» fíí'PUt) fcm Euta* ©a^us 

- fcmi þcffara cr ^yin fama fcm þcirra SJlebat 
maxta* 

5lítar Jjcffar oxbur grcin&ar £pía fcsunbic 
^ajL-a í fessri, íoufri, plccsbri/ raulbri, torf; 
mofaí í3 fanb ierb, cn þo bcjl i J)cim ^tíum 



5 8 ^.f^d^' 

famBímtbubum* ]p>ctt 09 f^fl ietb cr c<f e 2{fttbcpí> 
lunum nijtfamtcg , 03 ofmifcb yatn gcnr jjcim 
ffaba* (Sf grunby^Uurinn cr gobur, ffal grafa 
cbur plccgia bíupt^ þ^i þox gctaSptiu þcfö 6eíuc 
frcíbt fi3 ut» Scfc farf ab 6cra nu}fiu ox þat 
fcm þau ciga ab oa]ca; cn cctib cr 6ctra ab i^rbiit 
fe uubirCniin ot ^auflítt, og liggc fo tit þcfcí ox 
vorin* afurinn nccjla cur cptir cetlabur tit 
ab fat ^ct i, gulum roíum 09 f. f- v*, þax cc 
fccti'a ab borcb fc ax ^ann* 3 93tájo cbur fi)rjl 
i 3mno jí ulu Spltu ícggiaj i icrbiua jímm þuntí 
lunga biupt : milli í}wx$ cinö mcu ci ^cra minua 
cnn oxlnar &il; 6ctra cr 09 ab grafa cnn (tiu9<^ 
|)otur ft)rir Sptuuum mcb pleutunar^cílnum* 
l^ox ^Jotfturnar taf a ab ttajt-a , þiappar mabutr 
motíbinuc upp mcb Icggiunum , cine og oxbuc 
cr fagt um^vitt^^oit (§♦ 16 J) þegar btobin 09 
6crín gutna, þat cr þab marf ab Spliu cru 
futtfrio, og jViríu þau þat flra): upp^-grafaj, eiuí 
fum ef noftur froflcr i t?cenbum; þ\?í þau cru 
\)ibf wctmare cnn abrir mcftit , cf itla tjití tií» 
Jjau coíuu faftaj ut, cbur fijrífmn, |jar þau: 
eru; cu ífux ofpilítu, fcm oftlub cru til ab foi. 
wcíjta fumar, mcga grafaj attnar biupt i þurra 



moCí) wp^ cnx cinni ^ceb cbur ^dI; jíban 
gc^fín meí) fan&c^ ^e^c ebuc ^mlmc* J£>íö fama 
ec fcgia um vcívar for&anm <Sumir fctia 
þau l ierö innan ^ufe; hicfai Ijab jíunfeum ^cí, 
cn optac ilía* <^tovu vacbac ab aUt iUgccfc 
uppcccíii afcinum* pctt Diauöu í^nettottu 
03 þofc ftocu ©ufu ccu Bcufanlcgcc og 6ctcc cnn 
íyxmt aörac Spla tegunöicnar tií ab aía at 
(Siyin, (Sn&uc, ©mfír, •^wnö ogDíantpcuing^. 
fobnar í \)atnc ocj funt)ur|)ro:röac þar til \?ccbuc af 
þcim cinflagð ticUiug : af Jj^i fobri niiolPa f tjruí 
or bccbimi}flu bctur, og fítna lifa foo* paö 
cr fi&^anc Jícgac bafaj jlfal bcaub af (£phinunt> 
ab faxa þau fwo fmaxtt fcm ^cc&ur, þurfa i bafí 
aca ofninum cx einu fícc&e, 03 mala fí&an einí 
03 annaí) f orn ; ebur mcnn iau i tjatne^ 
íícra þox tjtfiu ^lnnu af, ^rara i funbur 03 
foba fiban þar til fepcft \)ccbur fcm grautur* 
þcffu ^nobar mabur faman \3ib nnelbeigcb, ^\5ar 
af jíban braubeb fcafaj^ 09 cr abgoítanbe, ab 
íafnmifcö fc af ^tjerut^cggíU; en meiri fijrci 
^ctíburennijcniulega j eörum 6caubum» ©umiv 
flctfia þenna cawj:t mcö ^tnnunnc í e^n, ebuu' 
05 fpric Mt«n §ana i íeUtuöu fmi^cc, en þox 



flfuíii (Spíín ^afa ícgeö i mnc cina nott mbur* 
5lt)rtv fíoba þau ftjrft, fícifia fiban i fmií?tc, 03 
cta ft)o bívbc iticí) eiftmat, fcrjTum 09 fi?títtJbí 
^un ft'tlfc* QJíiDÍfuríjcautur gcrbur af Splununí 
fmoxtt fe^rubum fcm grion, cr l^in aílra 6c|ta 
fc&iaubc fœba* 3 ^ c>r&c ab fcgia : oxmt^ 
urínn cr nijífamligur i allraíjanba rctti, eptíc 
fcrí^fcré ^iUa og wcílJocfiian tiíbuinnr ©n cí 
muu (ibur i fi}r|lu ab ^uöboíu&ur aííciua og {jcirra 
í)0rn ícggi ()cffa fccbu fcr til munn^, og <jefí(^ar 
af þionuflufoieí fvo fcm útt nijnccmi Jjoi fram? 
Itba ftunbir, cf mcrfij ab ^iuaiina girnb 03 cpí^ 
tiríoingan upp0r\)aj, fcm eflattfí jlPcbur* ©emu 
abfcrb er og roiblcgafl ab 6rufa i?ib jTciri {)cfö 
(Íag6 ni}ia rcttc, cn troba þeitn ci uppcu ^iuin 
ÍJ^crnaubug* 

Swfnarar mlita ^otcturnar f;>otíar , 03 
Jjab fífum þcirra opnanbc og upplci^fanbc verf^ 
hnar, fctn cr fannprofub af mergum* 

§. 42. 

m gme ©mi8Cr-.^aím. Thy- 

mus, Scrpilliim, 



%H ^(obíícrge ctga mcnu aí) fat fncu'lma 
GX wún i í\)avta moUt), og þar cptir plaíitrt 
|)aí) um ox {)an ycg aD. ^yer Urf jíanöe ut af 
fi^vifíg. ' <Sumír lcuta umplcfníunina Hba ncrfía 
cutö. grcvcö vcrbur ei atlt i einu futlþvojlPaö, 
og ÍJoi ^Uota mcnn cib tafa wava at mcö 
ctí}\)Qti 09 plocfa þaö af fmatm faman* llvíiu 
ír nt)tfamlcg' fmoatt f^;ub i pi)lfur; Möbrtiév; 
fatlgrauta og faup* paö fcin gcijtuij til wetrarí; 
inö, tToí .j)urfaj anua&^uat ute eöur^tnnc, 
fcunöcö tncb þvcebc fringum eiua fvigqgiovbi 
Jjyí"j)(iunig cru fícfiar ?9íaturtir í)urfabay) 
Pctta voiftaöa cbur itrtagaröö S5foö6evg: ^eftti: 
fdiun cigiitleglcifa fctu íyíö alEenöa ev )3Cjc. os 
tuevfutu úte/ o'g er J)ctrva ftjtiferöe eitt og '^iö 
fama". pcfö öijgb er j)ar í innefalen, (ab vitite 
]oh. Pauli) ab þab itermir, fít^rfir og lifgar 
Ufamanu cingu fi'bur cnn abrar utlcnblTav iluií 
atiöc '(cívotiíati|Tav) juvtiV; fcm fct}ptar cru btjr? 
«m bömltm* 93ib &oígu' i'fann^olbinti og taim^ 
verf voíbuv og J)cf|i goöc maöitr aö bruf a ^loö? 
t)crg fböiö i ttviolf fmoxtt fajcaö , og lcggia fvcipí 
aö í fíut vib 6o(guna, fvo í^dtt fefn ^itt'n'tiííifc 
getuv þolaö , í^vav eptir iunan tfamtuö tima 
: i vcvf? 



tjecfuvinn ^al bobna ^ og þcotinn bmgai ur» 
ÍSlobbcrgð oUann ox 03 ab fegn Sínionar Pauli 
viö í^efu&vcrf 03 nijrua fícin ; um fafcb víb ^ef^ 
«b fiöima, cnn 6ab þar af giort brifur f^cnna 
íibcr. . - 

§♦ 43* 

SptlucfFav tamtír, íti;tf ífl'e SSmmer- 

Phafeolus. 

iSfuIu fat?t i foaxtKí moílb þox Jjurt cr; 
|)o ci fi)vr cnn (^íi}\)íbri foma : i lcirugrt icrbit 
vaj:a |}ccr ccfi, allra fífí cf regn ganga, þvji þctt 
lobir Icirinn ^)ib 6aunirnar 09 í;inbrar j3cer aö 
fptinaa wu .?5ili€ mcnn tilbua goban vctf af 
imgum "íijrfncfíum ^Baunum/ -þa tfcbur þai 
ctt þenuan ^oxtt : Jjcgar fu ^tfla ^ub er flfafitt 
af , 03 þccr ^afa tTornar vercb i fmcu flifír, fob^ 
nár i yatne um f^rib, 03 ern orbnar mei;rar, 
þox ^ellir mabtir þvi af ; Kvíur aptur i poítinn 
fatltab fmjer, cfuclitcb í;wcite ?bur miel 03 fajcaba 
gOcturfeliu, fvo fpbur allt }fcm, 03 verbur af 
gobur xmu 

'§.44. 



§. 44. ■ 

H 

£)ti>m|li'um ; fvxtj f^vctu t^cggiu i Uríagarbinuui 
þac fcm fcit mi?fiu btaubin ievb ec fijvir, Jþat 
€1- j)oír tafa ab yava, mcíja rcifaj (íijttur upp 
lucö þcim* ©rafcö cöur lcggirnir brufaj pmífl 
til at) foöra mcb jlorgrípe, Vjxwx^ til elíbi^ibar ; 

h 

eu 53aunírnac fíatfar ein6 C(j þa:r unöaugangií 
.aubc* Díocfrir plaga a& bafa traub o^f j)ciiy. 



:J)o mi)fct) jíalí&ati. 


45 






■ 






©euep. 


Sinapis. 



3)íu(larbur cr eín gob jttct, fcm af 0Í(um 
bumonnum cette ccvftub aö ^cca : ^un foxíj alí 
mcunetcga i ^lienu funnan til \>{\> ^ceina, þac 
fcm ierbiu cr fcit, lauð 09 ticl oxhmtf iSOíajo 
eöur ^mx^, cptir airfcröinu* (Scf^ þarf aö 
fcu tíl ^ennac ucma þribia ^ttcrt oxr, þvi ^uu 
^cjr wpp af rotunum famt fcni aitiuc, jíegar 
ímcb er aö mata SKuflarbinn fmaxtt meí) jjcitn 

fíej 



ð4 

jTcj niculub 01 þri&íu "íeDíunne) í»m*ití 
mat)Uf f^ann faman ^ib ^atn otj litcb fcitmcte^'og 
tifit þar ofan i aíírafpanba blautnm fi^ci til aD 
fpara fmievcb, oggerafoibunaUufarc, itemtilab 
taPa vc«mnc af fcitu fvinafiete. grcccb fullioajrcö 

öufiac 

* , ' 

*) OJíufíai-bé fv0i'nín ([cni ect'í fo(lai atmcnnt nicíc 
cnn I Síif'iöbaQ famanftcnbur af 4um upi}[)aium 
fmm (toípum, fcm í míbiunuc 09 neban tii cru 
fcftír faman mcb nocírum þxHvanmunu 3mibs 
iunnc cru tvcir jlcínar, af I)vcrium foi ncbrc 
li^jur o()rcerbur þax malab cr, cn t)iun cfrcfnvft, 
íttt>aí(t um fring, þox tc!cb cr i (^anbfauðeb A. 
og {)ab af þcírrc orfef ab i ucbrc f)lib cfra (Icíui 
[cn^ cru ííappabar porar lícabír, ()var i cinö 

"margir iaru()öfar faUrt, fcm m-'fa|íir cru loíb 
ncbva cnba fvcifariunar* Uían mcb aíít i fríngs 
. um (tcinana, fcm innan tií cru ut()03nir mcb 
raifum, cr þiliab Þvcfum eitar fpiöíí&í 
um, 5)ííbt m efra fícinínum cr (itií ()oía aubs 
p<uan(e<s, % í)vcria niuítarbinum og vatníuH, 

. fcm,íctib þar.til ,ut()cimti5 , vcrbur ()cíít* ^þctta 
lenbir ntittum (tcínanna* fem í)ra:raj um fama ■ 
munb, og rcnnur fíban nibur um ncbra gatcb, 
Tpcx tappinn cr tefinn ur, i f!cat cbur bot^a, fcm 
í'- unbir ()cfur vcrcb fettur. SJÍcban'tií jícimmcgcn 
fcnt frat fnpr., er íitil trcfpita ()<cf)ííc3 ti( ab (ctta 
«fra flcininum cf mcb þarf; cn mcb l^vi þar til 

' 6cr fíalban uaubfmi/ vit cg þar um ci orblcnsia. 



tuílav mabuv af, cbut gnpar, 09 gci^mic ,i þuc* 
tum (lab; cn þaö cc fuUtjaxcb, þax fccí^ujíw 
tafa aí) opuaj af jícutfum fct. ©vafcb cta ^cp 
ai', t^V QQ íifa mcuu; í ^aítoið ttbumr eti 
<Sfa\mutgac gcra ab iafnabc gvaut af þxti fcm 
ffbi'um ðRaturtuiu* ^ÖÍuftatburinn vcvinic mags 
onu , upplc^ftr þab fciga (lim , og ^inbtar þat? 
af tcibattbc (ittfboma^ 3öuglc3t?0tnjiarbö .mt 
ítflar jlcní 09 Icti, §^ar umLinnæus Itofaft 6cc 
i?itut* ?SJlalinu 93íiiítarbur fobinn i Sbifc cbitt: 
^íine 03 lagbur at enneb, flilíir íaxnfjyavanbe 
^efub'Verf* '^tcm malinn tcfinn i ncfcb fcmut: 
luouitnm til ab ^ncvra* íOíuflarbö frcc flct)tt 
mcb ^utúcnc 09 í^uuangc intttefcb, er gott ^ib 
Datnífofí* 

^faifa'áoxl/ ©feC'Urt Cochlearíg- 

SJcj: mif cb i^cl i fafiri fanbiiörb ^ib (íoavtf 
ftbu 03 i S^iutn uti : þab ^erbuv 09 fart mcft 
^cegn ntoti i uppfocitir, 03 foiij þav af finu cigiti 
frccc, fcm ccFc er ^anbfcugcb. 3 graitt af vatne, 
mioífitrí 09 þiata mifu ^clíb cg Uvtinn fc atígoD 
^tfamt i^bvum^ cinncigin i faupit O9 í^öcr mft 



"^m^ 

tiúici , * ab citt lag af ^cffii^axíc fobntt 03 atttiab 
uf ^xju gepmt til tjetrar- foi'&a/ fc ^olíava eim 
fnta ^xjteb aíícina.í : ^ctra wcbal jlí^vHuð 
m ffatfa ^cuí ^xcfxtt meb eíJifc 09. fi^frc; etniF 
(ob,eb ax fagban i^mtt^ oita menn ecfe, few 
(oífuacar ^afa mcb rofiim jíabfeft* 
'j. Linnæus fegír 09 j3ab cicic Sjtb (^ungimi 
tmbac broíttc (Afthtpa) er .optají f^lgir iQatnefott* 

^te(;t)0nn/ €ngla4*ot . Angelica. ' 

Archángelica. 

0. .^tc^^annar frcee í}lx)n\v mabur ab fafna 
ijlPogum 03 utíí)0gum , unbir þab jurtin tcfur 
ab fcUa: ^un grœr ^VA.r f*^^^^ ^ennar cr fcub í 
Ur.tagarbinum cf grunbvelíurinn cr raflenbui\ 
í&!§í^or'rtftr0nbum, í ©fapíaífcnðíff)^^^^^ og aufíur 
Bctur ox lanbinu cr fagt rotin fc utvíegin, ^innu 
folf e, þcu annar attmatur er þrotinn, ^w.crrat 
fibtjmu og er getib í 5Sua(0gum* . Jgöabbccgcí 
ab rotítt mcgc cí 'brufas í edum,, fíetfupum og 
ttieb bíajntum fítíe .cmft 03 ,9ulat v?tU5?,^'.@^Q 

^eiíncen^ÍlW: ftmii tjarfa i-v^v^ííbufcmM?/ 



um^cnriat íiafn 6et liofají vitnu PeírOlo'rjlftt 
fax iTinneb af ©iccfafotum, þurfa 03 flei)ta 
iþab faman \?ib cotina-; í&lanba fiban meb^uuí 
^ ð^fa þeim ftufa töifvav eba þtifioar ctt 
bag þar af, eínn fp6n 'fitllan;^ib ©uhu 
na rotar 09 ©nirberia &rennettin baglecja ab 
mörgne brucfeb, fegia menn fíanbe m motebteps 
,foít og citre* grcceb af þeirre fwo Mubu ©nofa* 
geita?ebur gcitna?^v0nn, (Angelica fyíveftri^) 
(fcm .cg.meina, cn.jjo ci futí^rí)?, ^ft^ ^iin fau^a) 
brepur Ipð bo'reb i ^efub mánð/' "^Sti ^iiannap 
rotin jíijrfir magann, ca loib innantefum, fliKic 
í^ofla, linar uppþembing / og jíi;tir foflri í fwbí 
íngu* 

* 

' ' 1 I * 

gíocDe gapítuíc* 

'^g ^cfe fi'egnaí) , ob novbciu; og fnnnanílantiö 
li\v, jeíri Hffcgt ec»''''i£n^^i)«yömmí: §éi,í«tt(i 



■Mdxxt fi)vi fitt ttarf 0.9 iimí^ijggíu ? Oifefin 
t!an\?ít|Ta cin, miftraují 03 Oímennjía* pc^a - 
ct ^on ; þwi þcgav atíaíinn Uggur ccFc flcajf-i 
.augumuppc; bmnavmlicnn; enn ax5ati fi^ígiv 
fiatltian vann cinni* - Sptirfi;Igiant)e atgvip ct 
,f):.at]rtfctt til ab VijDia uv g^.tu þcim ft;r(la ax(icití 
ingav |lcinc; og þaD <u þvefalíöan^attt* 

■ ■ r * ■ 

i) 3 ©ívlanbe plaga B(vnbuv aí) fctt tií 
^0ví og Ji?ampíí funnant^cröt i)i& 6ccina ani> 
Vóítiö, mibt ebur jibaft i íOíajo/ Sóvtiin cv 
pícegb, muíín og í^émxt) *) t^ifvav/ jluutuiu 
þvifoav jíuuum: OX fpana cv og wcl 6ovcb, Jjp 
fcit fc i flalfvc fcv, ^cjtaícbuv nauta, cn fiatlbí 
nav faubatab* pab Pi;b11fa frcc cr betra cnu 
fcib S)anff a , og þvi er þab af fic|lum ^ellbuv 
uti?alcb* potngab tií i 5tngu(to jícnbur 
og ^ampuv t natbum, cnn axbnv favcb ev tit 
ab jlat (mcijc) f ovncb / vi)cfiv mabnv i§)9vnum 

0<| 



*) ^öm nefnes citt afiin;i'f iu vcrf fícre Jei'í;i;i:iu tncb 
tre; cbttr iflrntiiibuni/ fcm bregcb.cr' af cimitn 
()'cftc tU ftb mcíia fcdina, 6lanba ©Kbínu mtb 
molíbinuc e<s:iafnft afurlnn; ^cffe abfcvb íatíaft 
tncb cinu ocbe ab ebuv l}a¥V9» 



eg ^ampinwm upp mcb rotum , íafn^cl ^wtU 
frwcb fc fuaya>:cD nc f^mim fcaífutr, 03 tícöutr 
Jjab Jjefö^cðiia ab í;ann :\)cvbuu þat mpfvi 03 
ntcbfwcingd. gcu ciuat ^amp fíangic , fem 
Síaniv falla ©altcv, .þab cvu þav fem ^aj^^b 
íiafa ijft'v iíð 09 bcva ccf'c fv«, cbuv f^afa via);cb 
Mpp af Oíni^tu fvccc , vmh f^J^^ «PP ^^inac 
obvav* pcev fem œtíabav evu til ab Uxa fvcc^ 
ftanba ^ailfan motnub lcuguv Oíí^v«vbav» 5lb 
fi)o 6unu bvciba mcnu ^ovin 03 ,í»ampínn í 
fmax biubinum moti ©oUu Pav epíiv evþeim 
falíab i ciun floran m\Mt\t>e M, uppfpvettu!* 
JEivuuu ebuv tovf^gvafív, o(j^av Uggia/ t)au 
gvt)tt nibuv. i fí'mm , jíe ebuv niu baga; evu fvö 
cptuv nppícfiu bvcibb tiljþcvvit^ þangab' til ^nio^íf 
J3uv vcvba* ; (^iban.cvu ,þau loxtin i ^eitan í>íx% 
m.9Íil'') n liððiíi. wm ^vib; tafaj, ut 
áptuv, p9 fuufaj ^icit mtlíum tannanna ax þ\)í 



'*) ^ab cv aöðrttmtbC/ ab ðfnínit fc bijðbuv utc^rtt 
víbmn vflugc, cn ccCc mfaft vib nod'uvn 6«; 
ovt &ci- \>ib, ab cttbuv f^ícvpia* í ^^rinn, og gcric 
ttoran fEnba. Ofnínn cv niítttulcga f)cituV/ ^0x 
f lcebbuv mabuv þoliv ab vcva þav innc. 



70 



mí^m ct matlabfícj ctí ftort>u C^bluniie, 
t^í^ax í^úota aguivnar og mr)(fuau bnmu ©cm 
þetíÁ'ét giert, fiujíat mabur ^eriuu 03 i^am'pí 
iíiWl, &rufaut)c til ^iiutpar ^crffa'rcD, fcm flcubur 
át þcírrc jtmcu cg fíbuflu C^'bUu Uppoi 
þrcpií) ci:.^öriuutítgt)ur mct) tíiiífíri (icu,&iunc, 
í'ú bíiftítíiur nicí) fFcibtiiuc (*^an&efcn) b, fcm cc 
i ^inuc ^œgrc ; mcb iíinflra fcctinum jlanba mcmv 
aX'fota' flocfuum c. . 

3 íí''''2) ' pcir pt)bjíu ufyctiaí^ina Écfíui0rb, 
lítívgú' ÍJ'arta, 'og mcíid mcb atbur^^gvciftbu'vctfí^ 

f«ré'''éiílU fTuué cbUt íafn\?cí! tv)ifuai::at ^auflift^^ 

fibau aptur í 5(prit, 09 fvo lof)Tní5 cubur enrtJ 
^ériíuíu cr fátb; Siuðc ^íutur í)inbrar mcit- 
^éíjlílð rícft ^cHh féfí i'Éírb, 03 Jjab ef graé rbft^' 
íirrtár' erú' ccfe atbur a)cI funar, cinfum þat 
Jcrr'át gariga* ©feritiit m^fia cr fot bcjíi at6í 
liifSur'v cu'ui;, og éinÍPum í^cfia tab $inn ttcfti i 
f ufr^ibrum, vcgna þcfe far af ^itnar fu ef|la 
iarbar f¥orpa ofmiegog ^arbuar cc mcii: og mcir* 
Jþat'mcnn fat tit^tírö cv \5cl mcrPianbc iarbarí 
irinar at:ifígfomittág, {^mxt ptai(Veb,Hggur laxgt 

ebur 

*) ??ci'ffcccct\ ZabuU 4. ínílítð St^n|Tii JÖrafl cDur 

^raag, cim ?atn(f* 5. Ofíettcítrí^, 



71; 



^ycc l^cfífí bag^fiö cr ^agftíc^muií fif }}e(ía:cvtfií54 
tói <Bk |)í^tt j5Cita\)or/ég'í5riint)Venu'tih^iíc^^^ 
vaeafuatir'^ fmit maDur ^úmmci o^ þáöíi' þ^m 
ttm ftínnaní 'cbur 'vcíían t^inbúm um miDaþí^inó' 
cbur miMmor()mt6 jlrdB; ch ffcbut* þctta at^^ 
fwclfbc bagö/ fcm bctra cr ífKWlfú fcr, fwö liggut:* 
@oebc& oí}vcivt ííí {jcfíí iftfí'-morguniiut unöic' 
rtcuítfatlinu r 03 }jax ITal I;twaj Wbut 
tSrbíu^v ■ pyi |?i)unra fcúV f^tö'fcr, ^vti 
o|Jút^ííjcirí:tícrbttr *^0riTut>^cn jjtíi (ji;c&:a;'þöfe 
. í>ctri. og tuíufarcJ @ic giroíeö'ci fuHoaycb mösi 
wr enu ftaungnnum 'cf upp^tjxÉt;, þculcgðiajfíw:: 
cx gi^ð iimí;.eibyj^og «íb-{jíib i)erbucþ<t&fitapfí^^ 
ogi.^Tctjl af ebuv þrejlfijr.nKr þab tefur;abjfortitdí> 
pca gulu fkr m lcggina og t)í(í bl0blu/''ct' 

^antpurrittr' fufítía,rtntt\v 5@at ícngfti' cu -'f^-^i 
upiJ ab'ti)cÉia5/*og f\50^tttn flt)ttri, ogUtggiaj^ 
í;\)0r fi}ri jíg* ®tunbvmi:íaitapi)bjíir Jperiítu- 
i \?aín, ^V)ar ^ami roínar og tlfíí|í ab, ciu^ 09 
cíxbur cr •fdgf um abfcrb .^anjí'ra , mcb fpirutu 
unbir, cíi'^athrii, 6brl?útn og 'gríbti 'b^^^^ 
cn jlúnbuiu 6rctba.{jcír5aun ut át^íiííiútt þuuf, 
óg loita J)at })oía ffln'bg* jlíitc^crAtttvf^ 
^ matnaö 



i)tmiiab HrtUiutt* galíí þutíVitbtt; cr ntijtlcitU 

]^ann:í»cfur legcb nogu íeníjc cf o^tarfet> ffilwc 
(íg frox þat tnenn gni}ia l^ann ttiilíum ^anbanna* 
5í&, Iibmttn fíptum bcgum ab gcííts fax fcm ligguc 
r,v.atninu og irannfafij natqwa:iuliga ^anð atlígíí 
íjomulag, þtti fííiböccnata ct cf ojl[cngi íigguc 

E 

]^tUöt}t;cpn oftlÉatttiva lílunb , fcnt uttv&atij tucö 
^ttt ab loxta Itggia unbit tcgtti fttojeitgi þutfa 
J}t)fii\ @\ttnit þittcf^t.ccfc -^etinn i bafata of^ 
uinum , ^eílbitt gcta J^cit eílba i cínni fiotri og 
btupti gtef t)ib. ut^arlja, : lcggia þat vfít borb^ 
og þat ax ^erinit ofan, þo ecf e fpttr wnatt cc 
6tuttncb, fnua í^fínuiti ; fíban íbugtcga.^ - pcffc 
abfccb ct.tafngob* (Staft'tnat mcga'ítufaj unt 
«ctu.t ab gcijma i iatbat cpíc og anttan atyt^t, 
ef toct ctu Jjaftat* Sllít fucveb et ogiatna ni}tí 
<tn&e tll fccbiie, ^'osxé ^jcgtta tnenn welia í;il> 
fccjia og ge^ma í taf ataufu ^nfc. 

- 3) (B<xx í)7or]Te jnotte Mi>e i ab fat 03 
tU tctba ^0t ; ' ct lif ut Muum 5Dan|í a^ 

. %ttttttabut Paul Jul fcgij ^afa tcDUf til 
oxtttatgau §axu, fStttc&at atrnatöfatbcUi otc 



^lld^ 73 

ifcita fvacta ierö^ femlaiciubfvcíiíJ unbiv fíallaí 
rotum; þ^l) anuab oxv i f^nbugan vel rccftatíati 
fifut, fcm ^afbc íwíltitv^axv, ítupt plccgban 
tg cuborcí) ^cflaítAö. ^mbar þcffar rauucu 
tucfuí)uj>)cl, þo ^iu fi&arc fcctur* ©ami maöíi 
ur iTrifar og a& ^ampuv utfrcpc fcita laufa ierö 
fcm liggur i Í^Uc nccrrc ^jiö Bccium 1x1 axburb* 
or f^cll&ur ^anu bcfl ^cj\a= og fauMítaí), cinfum 
íma jíatn* ^awpuriuu fF'al liggia lcngur i 
bletjtc cuu ^eriuu , þo allbrci i){tr ftortan Dagai.: 
5lf þcfiu fcm nu cr fagt í^cUb cg fícflír ^Hxe, 
^yerncg ^er og j£)aiupur afíaj, rccftaj og tiU 

tcibij, ^^i^ tcfð þar um fc fícira talab.; Sit 
tattbémenttum minutu flcubur i fiatfö^aKbe ab 
xcxjm &^cr af aiburt0(bum {jrcnuflagö abferbum, 
ft}ttuc ab tucfaj bcft ox Sf^íanbc. 

■ ■ 

gírate gapitule. 

IXxn MtCtUUx, Empetrum nigrum. 

w ^pparlegir öX'otytxv, fcm,Krcefel)eiv55IíWí 
fcev 09 ílboltlaxbct eru i fíaxlfu. jfcr, fvo 

Q 5 lítf b 




14 . 

íxtcb 'gdgn ^íifa imntr-jyav af m ^^étáhbfe; 
SRovcgc og ©ytþiob ev aíiaicuneícga litaölí ^t^v'féö^ 
Beria líicb cuíiínc, - &ocíDe uíí cg íetréjjt,- feuf 
wbm fv)art^afvaubt/ gififtav 'gercf'^Váöí ftf 
ftffi4ifur Oí) þeffulu tí'íj ; Wanöa í)dmm einusí 
^gin famau mí) ^réiuöijra unolf > laiía' þcttiíí 
áíít t ^reinbijré luaíjá'/ ^cugia upp t 'Mc^u^, 
. J^a'e Yeru fr;t)cí, ofj 'cfí*' þfiö'-f^í^ iueð-étítWm iuat> 
. ^ Jicgar mliDur yetunnn; Þenna .Tett faííiV. (jctc- 
gaítemiIPe d: ^rcvf c6cria mioíf* íSilínp Gun- 
uerus vitnar 03 flabféjíi'r' i finne ðíijffM'lívtai' 
&cÆ (Florá Norvegicá);'a& vörcr 'gt>rfe£)«r {>afe 
íU6ue&*vittt af^ra'feberiuftt, ogiafn^'eí'ab fatui^i 
^afc Dritfanlcgt ^cvcb i áívietltítucttltií'ar ^acVaí 
ifieiVf cWt. l:>i)i}\Tt\: cta Be*rin toíW- í^rctt 6g fo'Diu 
mebmtolf og fi)ftíe ú't.'iitíl ítem bifa fiete og 
bvaubc i loginn. ^eriit eru 30D yib þo^a, 
I)fob fott, 09 ibra^erf* ■éíotin lualiu dtbrcifb 
(cvfnar fuin fatr,. 05 ctur ur bauba'; . S^guriun 
er fia'Iaubc 03 ícmpv*ar gctyfanbe fotíbúr og ^oxl^^ 
ímmv Linnæus fegiry at UtJ9tknne;Rlu,ct(l- 

tuifcb af 6criunum , fate þar af 6efubt»crf, 
feííb mcnn 0ctc tiltctbt ^iu af J?bfcí)erí 

" ium 



{iínt *)• blcixbcinum ö(}^ abalDíóx^críuni Ut fcima 
í^oxtt fcm !S)au|íiv af DuböOeríum , ucfuclega, 
þax.þiHi ci'H fuííuaxiu, jTuIu þau íiuaj, ^cíU^ 
i fcvaííb cbuu íSat, "fcm alíciua cc tit {)cfó'6vufí 
áburv'ög'fnufaj j)ar titii^gminu cr utvunmuu; 
jtbdu '^cita mcuu uppfprettu 'oatn i pott'c, og 
(dtta |Töt)ft uíbur tirí^iiDtuugí? , (n^ar af ^eíít er 
famau ^iö þau funburfuufubu ik gcgnum fíu 
iafiWa'gc-{)'civra/ fcnv cr ab pottur foaxc punbe* 
StD |}.^i t)unu ^¥at fcialíbc&^et fetum þahb^ 
ftdu&a- o^reíff i '2 í)ívgur>--^\3ar cptir í)\)i cr uppí' 
íi>fcí>v^'O9'-t0g'u cn fícindrniV'Pnufí 

, - 

dbiV fcm'Bícjí vcrí)iu*, jjax tcfurmaburicittpunb 
pubvir fi)Furé (aunab er þar tit Oíu^tt) ot motí 
^vmiun |»rith punbum6éria, og fcctlir Cíaribaj^ 
fdnÍRtí^*/- Hir fvo eítít þeffii í'cítt c\mnéí\ 'frírt: 
wi^eíutr =6'rctíitC'Vin [icfur oxbtu* ivfercb> og fc 
fti?gurra pgva Oorb fijri, ^el títjTcgeb og'6ra'bt 
fgr|. mk. ^j^.^í^ti (("^arpeiö} fmxifí f\)o.,i.,<utta 
baga'; 'fiinij'íib ut}tu af fama jTagé, 03 btbi í 6 
<:bur 8 ^íifiv-*'; Þm^cplH* tapp^^ df|^l ca flejTfur 

I 1 _ _ 1 _ 

ÖXvcb Í2d4 1)0111' fieftamit m 3^faubc* ©iat 
þcfö tiIlJiuuuá, ci' þrtv Cfíc 9etc&» 



76 , 

^iucb na'r wenmim (ifat* 2(f bvcoðinnc tiírcibij 
r>rcnncíyin* jDctta cr f oftnabar liíií rann , cii 
nijtfcmbin flccrrc cf ^cl tcffl* 

Um ^íat í)cc (Vaccinium, Myrtillus) 

tírifar cinn ofcnbnr 2anbc wor þannig : 5, íBIotí 
5, l&cr eru f allbrar nattturn , grciba {jt^agríixö, 
>; cn fíiKa ^yefubvcrf 03 gaílþnfur (cokra). gaufa 
>,.tífifi)inn ox ttib anbfi;Uu Utuortié axlegb^ 
:, marin og fobin mcb Dvofa^^oliu, ci}ba lifþrota 
„.(kernia). gramiöcgiö cru |)au gob til ab Utct 
a^ b.Iaxtt ur , fobin mcb axlune og gaílcplum^ 
jj^tcm mcb ailunc, ^incbifc og fppargiatíe 
3i (vitriol). Jö^i lioötlatrrc liturinn ox ab ^cra- 
5,,})pi minna {)arf af ©alícplunum* ,> |5cíta 
^cllb cg forfíaxlcg? brufab funnc loft ^b Imf aj^ 
Q3latt)cria og ^íbaíBíaxOcria ling brccfa ©tícuá 
fl^ir fajrab i í c^atnc , og mun ccfc o^ollt* 

■ 

©í0tte gapítule* 

Um ©mcui'a/ ^km, m ^tm^ 

S^Ví-t). Trifoliura. 



"^L^o^ 77 

í^mOCtvi *) cr foo riicirgjlagð, a& alíar ^an6 
teguubic ^crba ci me& faxm orDum uppreifí 
naöav; og v>i{ cg |)vi allcina gcta þcíggia, fem 
€r fatj^auöí; l^mtí 03 gulí. 

i) ^inn vau&í ©mOflrí wejr Bcfl i 
feítrí margptvvgbri, metaííagi raffenbri ier&u, 
fem í^^ití í^efur uocFur axr, clur jjar fom^^oícts 
wm, ípvitu á?axlc 0* f* aiöur í^cfur \)crcö fatö. 
^afc iortiu ci þau fcnncteifu, fcm uu «oru 
taliu, cr gcmul nnjfia fax í»e|li íccfuiöbounuv 
;^^ejTatab iTPal tícraj ox afurinn um wcturuccíur, 
cu uautanut}fia at) \)ort»0gunu Sg ueita ccfc, 
<i& '©maxrc varc i magre [eirim't),. cf vcl cr ai 

r 

l^ana 6orcb, cu fanbiorítiu cr lafarc* paö 

gctur vcl flafcij, aö mcnn faxi tiííSmatranö ai 
l^aufíin innau um Dvugeb cbur ut af fijri fig', 
þo íaxta fíepir þaí) InDa tií vort>aga* íOícuu 

■ 

flax í;aun almcnuelega^tmfoar ax fumri, iax, 

fiun&í 

©iJfum þefö atíiTaðé ^Ic\)cr cr tiíUÍTyllíínv , pí^ 
©mmrí l)\ca ofé, cbur Tnfbliurn prateiiíer cr 

cín tcgunb {iar ^f / Þvtii' mcr ecíc o.-noxtturs 
. n9toí) 6rufa paríí. pro toto ) lalla nllt^Uvír 
^ f!jnc& ©mmra/ mcb fnuun tiln^efnumr 



78 



flunbiim fionmx (Tnnum ef tJOíiMbrc ganga, 
fFebur þab aD fufi'Köe ba'íjð i þun'yiöruiiT/ fwo 
SRCttttöeggin ncuc ftrajt* ab ^^ef^a rcctntrian 
33lDm(írin gefa tit f!)nnano;r tiííer aö |íax í^an*tt | 
príu atr famfíepít .^ejr ©maxrinn af þ^i fnrfía 
fr«e fem fatí) er, en ecfe íenður, utan þaö f? 
cnbur-nijiab ftbfl a\ ebru fumrinu* ,?SJícb j)^í ' 
nu t\)ifx)ar ebur iafn^ieí ft'orum finnum er flegcö , 
oi ^\?eriu fumri, fvo er vntanle3t, ab ©matrá { 
afurinn utfrefur tveifaílban atturb vib annatt 
fcm ei cr fTegiun iitan einufínnc* ^ {Jriax baga 
max ^anu liggia on'ift'abur, fvio i regnc fein 
þurf / og abra þríat i líniun þa {mrr cr orbinn ' 
t binbiiiiun : ^ann þrcfFcj etf e fi;rr en lcgcb [-icfui* | 
x hkt)ix nocfurar vifur. @u terb fe{n .©matrá 
^cfur bcrcb foxb t., c^efur j]ba>t. hst\;A P3 tneira 
gra'ð, og cr |in 6c(la tií ab fco! S^i^tu. 2(f 
þeföflage fobrc cimi faman loerba í^cftav fvo íífí 
abir ab þeir écfe rcuba fer fíattft'r* par fprit 
cr Dctra cf dcI ot ab fara, ab í;rifta þab famau 
vib aiutab^^T^óglppámta þeim ur ípucfa. 25 
<3«láubc fégia margir ab í^efiar vcr&i óUltbt^ af 
flifu fobr?; cn þabcrþo ei;fvo., fe f^ofle^a mcbs . 
farcbf i^^r fi'tna (lorum af 6m<uranum , mtotfa ' 

L 



'í^jöfatibt ocí'þola í^ann ctngauugu; mioífenn ct 
'og xmtln fojlmciri* @ci;bct) af Urtinne inntcfcö 
fv^uííí) og morgna um fínn cinn pclc; flinir ^\>it 
floröafeW f^enna .(fluxum ajbgni Jæminaröm ) 
09 I)leí)in ut^ortiö cal^3ö,ej)t)a tolgu* 

• :í 4>:>íti ©m.oavínn m' fliotara cw 
fax rÁu&i, iafuocl i tíotlcn&ri ior&u; {jo líiiolfa 
tt}v mibuc af þcjTarc tcgunö, en gra&v»0;t e^ifuv 

3) Medicago falcata, þab cr fcix ©ulí 

©mmri; fcm Linnæus faííar Jpofro, cn abrir 
íuccruc. ^ann cr cþtir lcvrbra mciningu fíuítí 
úr fratíTtcbcn tit ©ricftaiibe í þv^i 9>cr|TtÝa 
firibc, fcufíDariuð í^cnbe, og tefur ftío'hafn af 
fínum fcebíngar fíab* pcffcí Urt ^alíba mcuu 
Jjab hc^ci fobur fi;ri '©aubfcnáb, eingu ftbur 
ém (5fi3ftrcettcn og Ijátíif '©panjTa ©nuxxra; 
^^rfunár mcutí þcffarar tcgunbar cr wibUfa og 
^inna axbur tetbu: tit ^cnuar þarf eifc ab faí 
i fcjr cáv ebur lcugur ab fífgu' niáttha, jwi' f^uit 
ieji fíaíffrafa um fagban tima* 









1 




^►^'-^-■^ -^-Í- SpHÍí 

©i0iuií>e gapííule. 

Um ^eímíUé ^íoíamt. Rumex 

Crifpus. - ^ 

■ 

^eimiU69fíiolctíC)caíítíítia 6ccöi í (imum, xmbxt 
^ boíia tícggium 03 sA^ tctfiavrbacÉ'a* S5uanbc 
■folf \mxu í^afa goít 3^3« af þejTarcUrt, cf wilia 
til6cct:c7 ecfc atlciua \)dv, fumur og ^aufí tit ab 
gcca Qcauta af ciuö og isbcu ^axlc , ^cttbuu 
ciuncigin til fPij^'bvijgíntia um s>zx\\t, at fama 
l^axtt tilt)unum,feni at&ur cr grcint um jlfarfa f otL 

■ 

paö erfannvcijut aö fptjrii? tapav (jar vií) (ínum 
feci^ítcifa, 09 cv oitilcgra cun at&uv* ÍÐvijcfijj: 
fcm titvcibij aí ^cimilið?níolanum cv gotmv t)ib 
^TijvDiug tibaiícrf og fDtat)cifc» í0nnuv 
Uvt^ fcm þefíavc cv uccfta líf, og fatlaj ot X>0tt1|lE'u 
9veí)íívc)>pc, cn at íaíinuRumex acutus, Oxy- 
laphatum , laifnav flat&a at ungum fcm geml* 
luu fobíu í vatnc, þat mcnn (>abai ^av 59íe?) 

VOþ 

• t ■ > 

-H 

*) ^cfTarar nt)tfem&ar ^e{milié;3í(o(aué ð«tHr cínnííi 
9Sr» Jon Pctursfoii í i)mi veíff rifaba ©anfííi 

i 



wtiitite, fnemma fumarð upptcfetine, fmctttc 
malintie, 09 ^úcax (l«n&ir fobinne i mne, Utat 
nmbwt gult* ©umir fegia frcceb funburfnufab 
09 í Mttte cbuc líine inntef eö , eigc viö 6(ob?fott^ 
03 rotttt líoilf vit) ©uUt* 

h 

T ^ - 

cattuní>e gapítiile. 

, Um©imtr, ©t)t:ct:/ ©mirfaaL 

Rumex Acetoía. 




utxít eru aífenöar cinö nu ot fimuiit fem 
i fortt0llb, Í^Dab (í<u mai afPHnio, er ut 



ffijrir þeirra bijgöír (Lib.ao* cap. 21,) og Ho- 
ratio, er í)mn qttebuc f\)o ab orbe: 

Hcrba Lapathi práta amantís &c. 

|5ab cr : 

iSuvuv fein una eíngíuin Ctt/ 
SíUgoöa foíöu ycífna mctt* 

Jjccc t)ajra 03 i ^ífúm Cönbum* (B^S)lU<ít 
tala um ^wcrfu gob fu fcíba er fem tilretbij 
©urunt fleppubum i fmiore, cbife ebur fi)ru 
03 fobnum um í^rib ; eu attíina scta þefð, ab i 



S5 %f#d^ 

MoxUctj^t^ ebur mfnmt^oxle, moi gera flraut 
þcim, item eta ^raxar me& bomolíu 09 fijfre; 
5luf þefla eru @utur í^ciluamar , og ciga i)i& 
i^mfumfíuffcomum, til bciMuið: þeim fvo fatlaba 
^cita típrBiug, (^uar ©farfa^faxl 09 ennur 
mctel gagna ccfe) írufanbe felíöum 03 f, f* 
Pcer fítjrf ia ^iartaD 03 magann , tlecf^a þor)la 
03 fefa gallð ycife, ftjo fem Boerhave \)itnar, 

3 tti«t f ; I 1« I atia^t. tft«it V 




aSivfe. Betula. 

^icfe cr mebalmaita trc i fíalfu fcr, fcm 
(ialt&an veríiuv (lort ot ^ölanbc ; 03 vetít)ur 
þaí) þvi ^mcfí ab ^riflurnar eru ofncerre ^^^er anuí 
are, 03 ^in&raj þar ft;rir aí) yajt'a , aö þcer 
f^afa ofíitiö íife uppf^elíöc. SOliae gjíibfumarö 
03 ?Oíicl^acIií mcffu bcr ^irfctrcb vienlulcga frcc, 
.^vcriu mcnn ccttu þoi aD fafna og fox aí) ucsflí 
f omanbe Dorbagum , Í^Dar mcínnum 6e(l lif ar i 
' fcnbuga, laufa og.vafafulla mi, ciDur famaflas^ 

03 



"^^J^ 83 

cg Iþcil) tte flob h «^ íí«^^i> ^^*^ aftefcb. Pegac 
þuit ct,\)atnar waíiur j)öí cin« 09 uíjrum urtuni/ 
€Í)a ^tjert muní'e ^cra om^gulegí aö grafa uppí 
©fogunum fniotar öi&ið og í33írfet)iöar ^riflur, 
09 píanta þwr mcb (jcctnc ^cima viD bccena? cg 
efa ccfe aö þcu gcngc 6etun ÍSccíjc uíl 03 garti 
öerbur Utaö gult ur ^irfelaufcnu ai þennan 
^<ttít* SKa&ur tefur lut, tjatn, og fmcu l&irf elauf, 
fi}&ur (jctta í einum eirfatlc t)cl tcnge^ (íbait 
fiiat mabur þaö gcgnum flœbe, ^ellir öatninu 
aptur i fetilinn, og fpbur þar í uttina 03garni&/ 
fem mbur í^efur þvegcD t>mh iSllune »atnc, 03 
þot þaö er 6uc&, ox þa& fem litab er aö (j^joj i 
^rcinu \>atnc og |cngiaj ut til þcrriö* (Smac 
tita einncigitt gult ur^onð grafínu (Pingvicula) 
cx fama ^oxtt ©utur farwi tit a& mcttla 
íre og annaö meb, cr þannig tiltuinn: Jbcgar 
uplega utfprungeö íirfeíauf ^efur foöiö i vatne 
goban tíma, taxta tncnn cttíun og mifib cbuc 
litcö af líafinne frit, eptir þ^i fem farvsinn fl^al 
löcra lío« cba becfur, i fetiUnn, jloba f\)o ab 
ut)in og fta i gcgnum linbuf t mcttlara pottínn^ 
cg fcm þaö þi;cft)a er focfeö til 6otn6, ffat Mtc 

%2 uíö 

-. — , ■■ .1 1 II I — . 

*} Linn, AmœDÍt. Academ. 



84 

'tUb ^elíaj af, 03 leifavhar þurfaj af]|T&i6, cu ccPe 
•^íö clíb cöur foUu Ur noifrunum lita©vcnjíít 
ogSííorlTir fín fi^cmt og farc .rauí), JDcvr eru 
og goöar til at) þcfia ^uð mcD, cuöurcn torf 
Jjaf cö cr lagt xjfiv. ?tb cg ccf c talc nm íywcrftt 
goö fu otia er fem SyíortTtr Drcuua af {jcim ox 
iciunc íarnptotu, Í}M\: mcö {)cir tccfna fair, 03 
fmvvia ai tiöamotin viö vcrfium* 

gtcjíra mciuiug cr aö tcöur ^crbc Bctra 03 
fcigara, fc {)a& þrifuar fíunum lagt ofan í, 09 
taitcö liggia i ^oígn Hrfc=vatnc» ©eijöcö af 
ijrccuu 6irf c ox vtö flciufott og Oíoömigum (niiíla 
cruento) brucFcb fttJ?Ilö og morgna, i pctc uni 
jfíutt, flocf ur þorfla og ^rcinfar fctoöcö, en vofí 
i)itt cttriöiun tcfur frcfnur ur anötitinu, mcgc 
f;anu þorna af jícutfu fcr. Jbar af tilrciöij cinnig 
^in mcö jjcffum ^ccttc : íOíaöur tcf ur 6 potta af 
vatnc og i punö fijfur6, fijöur i fatíe um ^riö, 
cg tcctur þaö ^oita ur uocfurum cggium j)ar i, 
vciöir þaö uppur aptur, ípcllcr m anfcr mcuts 
íitcga fottön og &íanöar gicrc i , fvo ficnöur þaö 
i 3 vifur, og getjmij þar tit cu {jarf at ^altöa í 
^cl umbuuum f[e|Tum» íSirfCíaflPan axlogb 
^rcinfar fuin fcur og rotim 

A A j_ - A 



%flo^ 85., 

Sedum acré (iílecebra). 

. . . * . 

5J3eitr vtfca i nialacf empum , (lcinOvccf um 03 
uppat ^ufum ; í;anu þccf ij af flcftum oin frcf avc 
flPitingar* ^Suðnot uctarennav ^jcit cg cinge. 
(gnLinnæus fcgiv ^ana ciít ^ib í»cíta mcbal fobí 
na t ^atnc 09 inntcfna vi!) iítjvbiug og fiovbaí 

bagíJ MbU (febris qvartana); • ^clíu^nobv|nit 
cv flcvf vav natttuvu , og cv J)\?i ci vatblcgt a& 
tafa inn af fci}í)inu mciv cn got'an guUfopa unt 

H 

fínn 5tu ^ttcvía jtunb* í»cfc vitab fuma (íoba 
l^ann i mioíf t)ib íjofla og f^^cfc: íjann Icpfít 
5, flimeb fvai öviofíinu , íinar Bribflctröibc, ci^bct- 
„guIU; bvifuv ftcin, og ai í)ib þoagftcmmu 
(Stranguria) ab fegu atbuv ucfnbe3*í^^^í*"^3^*' ' 

§♦3* 

(Sot'tUÍÍttð / föWtOUt. Buxus. . 

t 

t . 

93c]r iafnan latgt i f¥ugga unbiv ebvum 
íviatm: plantaj í utl^nbum utan^til vib 6lomí= 
ftvaívcitc, og A)cvbuv fv>o fiovt ab fmibiv gcra vcunt 
flf J)v»i í)tiobpipuv fcm ab gccbum cvu j^bvum fvcmvc* 

53 5lD 



86 

Síí) íita ut Jjcffu linge fem Selcu&jlFir gcra, mcin* 
c<l ci' fe afmeiuu l^iítt fcamanbe þiobum* ©nn 
í>cle af Oortulingð fcij&c inntcfínn ftorum fínrií 
um ax Dag cr ^iö uppárlegafia mcöat frane* 
05*) (lues venerca), 03 brifur fwita* Dlia 
þar af preflub 09 inntcf in ^ofícga, ox'úxt> ^efuöí 
f^ima/ tanntjcrf 03 feUbu* 

Juniperus, 

i?il ccfc uímatta jjctía trc mcb mergí 
um otbuttt, fafir þefö í)aí) cr f\?o címenn naxtu 
tttuttuar 9<ufa , 03 ^vcrium cinum alfunu* 
Sícrtik mcnnflFrifa^ ab ef bcriunuiu futoejt-num 
«r fcat),, ,fíaxij mcrfc til þáxxa ab Ubnum cutta 
tíífum, ^wcrfu fcm i^rbin cr* ^b píanta ^rifíí 
iirnar fíaífar meban fmoaar cru, ^eima t?i& 
Bo;cna :^cöb íc^ oxgatt toxif. 9(f £im 03 ííinirií 
bcrium tilrcibaj fwo míjrstlaíje laifniö mcb^l/ ab 
þab <r uar Jjvi omeguícgt ab upprcif na jjau «11 
faman/ (giuirbcr cru §00 í)río|ívciPum ; {jau 

flprfia 

■*) ^xcsx von Aphclensgiftt«r;^ift. Tom.l* 




flptf ia maðami, f^i'cinfa Mobcb brucfin i í eMt«c| 
«iaa tóib gtanðoð 03 tjccfa f^cita. Dlian ^cfur 
f0mu eigintcglcita , cn cr ^ofícga inmafanöc 
fafic eennac jlcrfu tícirfana. ©»cnt¥it bcugga 
»1 09 bvcnna brcnnc^vin af bcuiunum aat»cm« 
03 fornc. ^il aö ct}t.a o^öaun 03 ft)tu i ^ufun* 
um/ ec 6«t)c cinivinn fiatfur 03 t>cvin þat> bcíla 
9tct)f ctfe. «Hf Siniðbcrium, fcgiv Prof. von A- 
phelen mcnn Qctc tilvcibt cinn <U3«tan cn po 
ot»t)van t)vt)cf- , fcm mcD vcttu mat faUa} fctxtcefí 
manð «in, en cv þo i fiatfu fcv citt flott l«fm«* 
mebal b«bc fi)vi vifa 09 faxt«fa. Paö 1'Pffuc 
cf bevin 03 titcí) af matuvt faman tíib, evu fobm 
«m ^vib. 09 tJctta ev f«o lcutcö ilaitöa 6 mfuv 
cöuv lcnguv, i «ct til lof uöum ftknbtum qwavt* 
•ctum , ^oav i mcnn ^cllá fiöan ©t)vopc ebuv 
ft,frc föo miftu fcm þerf 3eviS. 3 3^o«9e 
^uímcebuv finav miolf uvfuíuv uv(SiniðI)cria vatne 
i þtti fíiuc ab fctx mclvc vioma 03 gcva mietfma 
fœtarc. ^arb bef ub Sinivbev malin , fobin i 
vame 03 brucfin mcb vioma 03 fi)f re , <vu þaö 
eaífc ^13 ^efc fmacf ab, 03 ^eitncímava at) 
minnc ^Vððí" t«ö atmcnna, cinf um tif þvcttum. 
Po þavf mabuv cef e fvemuv en ttitt, ab mata cbuc 

§ 4 



•88 "^l^o^ • .. 

Btrenita Símöfictin cínð O0 (£a)fc6auttctnataf{)\)t 
ja \?ct:bui: bricfnrcnn ofur ramur, utanngnceðb 
tioma og fi}fur6 fle þar i borcn, ^ell&ur aíletnoí 

■ 

fle^ta þau i mortercnu ^rox og fíoba fí&an l 
5;cPatIcnum cin6 03 amai Saffe^ 

AchiUea, Millefolium. 

^Satt^umftíí fattaj {)ac fijrit AchiUea cbuu 
ðld^tlliö jurt, ab þcir larbu meina ab fcu nafní 
frcegc ^appc ^afc Iccfnab fín fau* meö ^cnnc/ 
m ^oún meöan urtin er litil, taPa mcnn bíe&in; 
faxa, þnrfa 09 bvccfa i í^v^atnc* gaxtceft fotf 
fnufar^aua, 6inbur^i& jícinur 03 nt) fmr, fent 
grcebai {)ar af* Urtin fobin meb npín fauba 
fmierc axöorin brcgur ur holQU 03 íinar taunioerf* 
Linnæus fírifar aí) ©»iar kufe ^ana i flat) 
^umafó, 03 tjcrbc þar af &rucfuir. ge fem ^cfur 
flcttöa fcgia nienn batnc ef l)\?i er þ^cgel) upp m 
$öaUí)umalö fíí}i)c : ^nn ^rcitifar &IotJcö, tcefnac 
innwotííö faivíuöc 03 triojíveife, foí)in i vinc 
03 inntcf cn. 



fsílcnbíf í sRcailíur. 



3f&fl(6ím6cr » . s Pag. 73 

2f Qurf ur » * 16 

? í ab Trtlltfl s ' • . . 17 

3íífaíífft ©aílr ^ 5 

Cttíuné^jerb f ' ^ 7 
3fnbfi}íu 
5tnbv0fur _ 

3fni* » ' « i6ib. 

S5cí<íiu-'ðraS • » 14 

tbixU . • • • 82 

S&irfcvíu nb tif 6ua . ' « ^ ,34 

9Mí»6cr • • 73 

íBíiXima ab brcífa • ■ • "25 

5B(Dbf)rcínfaubc ?ÖiCb0l , • . 47* 53 

S5tebvu ^íttl • í ^3 

©íoöfpviu ab tefna ' # ' • 28. 47 

93íom;^ai( • • • 32 

S&lomjíuríreitur ' • ' • • , 8* 

SðlobÞcrg ebur 93r<«t6cr3 • 60 

asiobmígur ab íccEna • •84 

©oía mcbaí e ' « - 

SSonba (íob p ' 55 

95vcnncftciné j^rb • •- 7 

%5 a5rcn|í 



^éícnbjít 3veði(íuf. 



ð5renub fítir 
Söciofl ecvibc . 


ab (ðefna 


. 50* 5T 

* 15* 22», 30» 


S&ríof^foIIbu ^tbBÍ 


/ 

» 47 






• 4J 


■ 






ítírcDroftnríOícbjjí 










» 4 








Cíngía rot 




f 00 




f 




Q;tníð6cria(Iafíc 




• 0/ 




m 
m 








• 18 


It *■ X 1 A lA ^ 

l)UOiaU)ar 


> 




fncmm foxbor 
@rai=€rtur 


* 




23cl9ícrrur ' 
iSroenarSrtur 


* 




fríupanbc J 
©tíinaSrtut J 






£i;rna fubu ab Ifffna 




Jfmtcefé maní x>ln 




• 07 


gofíre fIi;tanbcS)ícb0Í 
granðoé ^3íebj0ft , ■ 


f 27. 67 


girefnum ab c^bii ' 
Srioííaufur 
tlrofiBDÍðu ab breif 


• 

- 

* 


84 

' 55 

• 52 

gruat 



^ruftr juví 
§\;löíuv ab íetjfa 

'V 

©ðVbft ® ol 

T®eitna f)t30nn 

©raó (aufutr 
©robvarffliHc 

&tmt €ait 
©uíu iSícbflrt 
&xúav v<£tut 
®ult flb lita 
©Vbinga tauEuc 

^aléSoígu 
J^anbjlialfta , 
■^auft ncepur 
Jjcimiíið niofe 
i^cUu t)nobre 

.^^fub fvima 'SJícböl 
^öfabtjcrfé 93íe&öl 
^cr c% ^ampttt 

i^»it-'^l 
^vitur lauf ut 
j^uéfrci?íu^4ttl 
^<eí< ab fefa 

Sðtb^cple 



ab ítcfna 



• j8 

• 14 

67 

• 15 
« a» 

* ir 

' 33 

67. 81. 8f 

• 33 

81. 83 
• 24 

aS. 53 

54 
43 
80 
85 

15. «1, 47. 67 

38» 8« 

£2. 65 
í Í7 

• 33 

* 39 

37. 47 

5^ 

' 74 



é 
t 



ÍRa[en0i'& * '* 4 

^'loiba imbaí $ ■ 9 %o 

^rafcbci- « • ■ 73 

í s S&cria 5)ííoIf « * 74 

5 s ©rauíuc fl * ' i&tb, 

í 5ííit ' • ' • - 75 
^i)cífu mbzl * 15* 1 8* 24» 38. 49* 

ííucnna froo 1 54 

íívenna í)nof$ s ' « 37 

ílucnna 6(ob (íaM&.ab brífa • 14. 39. 50» 

^ocnnfcmc 'ab aufa * « 38 

^ixmw « í ibib* 

£aufé[)5fub ^ » 24 

Saufnar graS ■ * s 26 

Scír.'tðvb ' ' « « « ' í 4 

Sífrar fudc ab (<efrta~ » . « ig 

£tfé:jurt « í 415 

£unðna;fott ^vc Iflpfna |Fal - • 23, 26 

Síifa mcb-oí ■ = » 49. 67 

9)íagaíli)rííant>e mcböí » l'- 24» a6 jc. 

93?ciran cbur 9)íi;i*tan «' . 43 

53tíoIfur:jurt « • 39 

Sttiolf ab aufa í ^vcnna 6rioff nm 15, 37. 41. 49 

SJíobnr.- 



■ 



COibI cvbnnbc nicbflt 
Sííufrarbuc 

Sííburfané fotc , 
3íi)ruarfott 
gíi)rua frcinn 
ÍJÍccpu ^oxl - 
Snccvut' ' 

Ofrio[cmc ab 6cetíi 



• 

f 



# 



3 



f cirra ^cðunbcv 
ÍRabífuv 

giaub'&cbía ^ 

9laub .^íttl 
giaubt ab lita^ 
Slaubur tauíur 
m<bifuv 



^J^cturfelia * , ' 

>Potetur ? , 







■ r 

t 



9 

f ■ 



®a(ac ^ 

^QUtíiJOrb 
<galUpcturíí0rö,. 

í^a(\>ia ^ \ , 







• 


1 








65 


®!urfu mebftí 


* 


h 

• 




@ft)r6iuíjé mcbirt 


27. 47- 


• 

50, 65. 8o» 


82. 85 








77 




ð 




29 






i 


67 


©ortuííng 


• 




85 


©teimfott flib lícfnfl 


$ 




84. 85 


®tuttur2ínbflrí)r<utíur 






@iDa(fl;bn)ctur 


f 




17 


©ocfnrcpfc 


# 


t 




@vcttfl mcb«( 






33' 49 


®i)ifl ^ml 


• 




34 


e\)0rtniollbflr4jeírb 






4 


^mflv tflufur 






55 


eurt^At 




• 


35 


éurut 






8i 


^bfAtl flb tœfna 


• 


« 


41 






- 




íafvcrf flb jlítíÁ 






38 


5orfsi0rb * 


$ 




4 


íprfncjlflr baunir 




-* 










- 


^Baflðflnðuc 




S 


49 


^flH^umaK 


• 

1 


§ 


88 


^fllffflc 6aunir 




• 


63 


a^fltni fottar mcM 

• 




18* 22. 47» 


50. 6y 


* 


* 







?3ctrar4aufinr 




55 


IBovnffpur 






Í30vtur * 








u. 




Urtagarb a& hxjnia 












Upppeinbinðuc 


» . s 


43 




'f 










5)fop *i 




. 






> 


:þan3=aíra ^ 




5 


^ovfla mebal 




15 


^vað ftcntmu að (cefua 




28. 8S 

L 






3Stc:í;^0nn 


• • • 

** - 


6£ 




©aníf ra nafna sReaíiíur. 



:}l6r05 
íl'ðurfcr 

3íuðurfcr 
JÐaífam 



Pðg. 14 
16 



5&. 



1% 



Srtcc 

©ufectííírícf 
gr0Címppcr 
' @vaac.-Srtcr 
©minc S'rícr 
;Kri;6c;<£rtcc 

©ar6c 

■ 

®r0n:^aal 
@r(5é=£0íj 
&\xi\k 9l0bS5cr 

J^arrc 
Jjcílcfívop 

\^«Ít)^ovcbfaal 
.^viö £03 



1 ( 



I 



2« 



i 



85 

3» 

70 

30 

II 



18 



88 
33 



23 

68 
8J 

30 
23 

30 



5« 



l^aixkaU mt ^ovbm # r 34 

e 5 unbecSovben I ^ * ihib. 

^arfe . $ 26 

^iovvcí f. ^ijpvct * • »7 

^onge ®a(aD s • ■ ■ ag' 

^ruufcmi;nt[;c v * • ^ 37 

^vuufctáaftl • '# 29 

Sactucf f. SabuÆ mcb fine . ab jf jtligc {lagö 2Cvtcr 39 

Sangc Síocc • , • 43 , 

Succrnc $ r^^.*^ # . ' , ^p. 

. SDlftanctS Slabifci! / * 44 

5 « SRctiifcv b" f 45 

?9íað:3íocr f. ^(uttc 3tocv ' $ 43 

?Oídbc • • * ^ .i66»; 

S)Iiíl=S3cenff ' » ' « ■ ' 'ti 

^affinaf : s • ■ . 4S 

>pcbcrroeí) ^ p » i > 47 

9>etcvfiíí« ■ P : » 48 

^otatoö « ^ p ;56 

^uvvc í .49 

9löb Scbc « 51 

Sí*b ^ovcbfaftt_^ e ^ 32 



5» 
8S 



I * 

©iílcríc 
©fcc Urt 
0ficííe*trcc ^ 
©ttitíaal 
@pmat 

©Vvcr^ ©uiu-faal 



* 1 



9 



'2 



^ártuflcr ^ í 
^ytuían a ^ 

^i)r£i(fc 25öuncr^ 

^^(Tc 9!)fi^nncr » 

53íHter Slcbífcr * 

58ii\ícr 3vccr « 
^tfttcr »purrc s 

53or Sfiic ©cuðc^^oím 



5.2; 

54 
70- 



í 



26. 

,<ÍQ.- 



■ < 



11 



n 



5: 



45 

43' 

55 
60 



3tcðifíur 



. , , A. . : ■ ; 

; Abi'otanum « . - * 14 

Achiilea, Millefoliurn - gg 

Allioprafum • - 34 

- AlJium Schæno^afum - 5Z 

- - Sativum vulgnre,- • 33 
Angeiica Archangelica ''^ - 66 

^ - - Sylveíh-is í - 67 

Anifum - T. - I j 

.Apium - . - 54 

Artiplex horteníls - * - 43 

■ Alþhalatus f/Kobinia * • ' 19 

B. V 

Balfamita - 'í. - • ig 

'Bcta rubra - "' - * ■ - ^ 51 

Betula - • - 82 

BraíTica fímbriata ' • - 29 

- • Alba Grifpa - •» - - gz 

- 1- • Capitata albá • ' S'^ 

- - Capitara rubra ■ • 3 2 

- - rubra vulgaris -^- • 33 
• - Gongylodes * • 34- 

' 'í- . Rapobi'aírica " - , ihd. 

Buxus ■ . •* í ' 85 

Cavota - " - 33 

VCepafertílís - ' . ' • 55 

- vulgtiis . - 50 

© a Chx- 



.Chæiophyllum Sðtivum 
Cbylus qvid. . 
Cochlearia « 
Cucumer 
Cuminum 



9 ^ 



1» - 



Daucus vulgnrís ðcc. * f 

iDraco Horrenlis 



•1 f 



Eiiipetrum nigrUm 



^GonorrhÆa 



Hernía 

Humus atm 
Hyfíbpus 



E. 
G. 



8 



J. 



L. 



I 

Juniperus ^ 

r 

Lacluca 

- Romana Gallica Copitata 
Lepidium • , 

M. 

Mfljovana ' ^ 

Medigago falcatft " » 
Mentha • 



«5 



9 - 
t 



N. 

. Naflmtium vulgatum hortenfe : ý 



Oxylaphatuin 



O. 



80 



P. 

Piflinaca « ' i 

Petrofelinutn • 
Phafeolus « 
Pifum Leptalobum . • 

- - pl'ÍCCOX 

- - umbelliferum f. varlegnturu 
V - maculofum 

• - fruílu viridi 

• - Leptalobum repens 
PoUutioncs noðurníE 1 
Povruin 































m 







46 

48 

02 



40 

49 



Raphanus ruflicanus 

- - minor oblongus 

- - major rotundus 
Rapa vernalis 

- - auiumnalis 

- - oblonga 
Rumex acutus 

- - crifpus 
• - acet^Ca 



S. 



Salvia ofíícinalís 
Sedum acre 
Sinapis I 
Solanum tuberofutn 
,$pinacia olei'acea 



47 

44 

45 
43 

43 
ibid. 

80 

ibid. 

81 



■ f 



53 

85 
63 

56 

55 



© 3 



Teira 



SHegifttn; pfer Sötínjlu Ovtciu 




- :)5ab i;fer fjcf«u fTefc i^þryíííitgu pefTa Sojfíínaé, . 
vícbíj öobfué Scfarc ob (agfíera 

h 

og Icfft í moxleb. 






Twa Argillöfa 

- - Calcarea 
*■ • diífipabílís 

/ > • inflammnbilis 

- - glminofa 

- - picVoria ^ 
Tliymus, Serpilluiri « 5o 

. . V. ■ - _ \ 

Vaccíníum, myrtilltts - ' ^5 ' 

Vitriolum • "5 



I r 
'■^ 4 



I 



1 



























i 

r 










■ 











- 1 



t I 



• 



ii 





1 










1 







b 4- ' 



* 5 

4 



gimta SaMatm. 



' r 



I 

I 

l 



I 



t \ 

I 




Lbs - Hbs / Benediktssafn 




100762861-9